دل درد چیست | علت انواع شکم درد | تشخیص + روش های درمان
این مقاله از نظر پزشکی بازبینی شده استپزشک بازبین: دکتر عاطفه دهقانیتاریخ بازبینی: ۲۴ آبان ۱۴۰۵دل درد یا…
درمان آبسه مقعدی در بیشتر موارد با تخلیه چرک و عفونت توسط پزشک انجام میشود. آبسه مقعدی تجمع چرک در بافتهای اطراف مقعد یا راستروده است که میتواند باعث درد شدید، تورم، قرمزی و گاهی تب شود. برخلاف تصور رایج، مصرف آنتیبیوتیک، پماد یا استفاده از روشهای خانگی معمولاً برای درمان کامل آبسه تشکیلشده کافی نیست.
تخلیه آبسه ممکن است با بیحسی موضعی در مطب یا با بیهوشی در محیط بیمارستان انجام شود. انتخاب روش به اندازه و محل آبسه، عمق عفونت و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. در برخی مراکز از ابزارهای لیزری نیز استفاده میشود، اما برتری لیزر برای درمان همه انواع آبسه مقعدی اثبات نشده است.
اگر دچار درد مداوم، برجستگی حساس یا ترشح چرکی اطراف مقعد شدهاید، بهتر است در اولین فرصت توسط پزشک معاینه شوید. وجود تب و لرز، بدحالی شدید یا گسترش سریع تورم و قرمزی نیازمند بررسی فوری پزشکی است.
پیکاطب با بهرهگیری از تجربه بیش از ۱۵ سال فعالیت مجموعه درمانی و همکاری با پزشکان متخصص، از جمله دکتر عاطفه دهقانی تفتی، متخصص جراحی عمومی، در زمینه بررسی و درمان تخصصی بیماریهای نشیمنگاهی فعالیت میکند. تمرکز ما بر درمان بواسیر (هموروئید)، شقاق، فیستول، کیست مویی، آبسه مقعدی و زگیل تناسلی با انتخاب روشهای متناسب با شرایط هر بیمار است. در پیکاطب تلاش میکنیم با استفاده از روشهای نوین و کمتهاجمی، از جمله لیزر در موارد مناسب، مسیر درمانی مؤثر، ایمن و همراه با کمترین آسیب ممکن را فراهم کنیم.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و هماهنگی مراجعه با مجموعه تماس بگیرید.
در ادامه، روشهای درمان آبسه مقعدی، نقش دارو و آنتیبیوتیک، تفاوت لیزر با جراحی، هزینه درمان، مراقبتهای بعد از تخلیه و راههای کاهش احتمال عود را بررسی میکنیم.
درمان آبسه مقعدی به محل تجمع چرک، شدت عفونت و وضعیت سلامت بیمار بستگی دارد. هدف اصلی درمان، خارج کردن چرک، کنترل عفونت، کاهش درد و جلوگیری از گسترش آن به بافتهای اطراف است.
در بیشتر آبسههای مقعدی که حفره چرکی مشخصی تشکیل دادهاند، پزشک با ایجاد یک برش مناسب، چرک را تخلیه میکند. پس از تخلیه، فشار داخل بافت کاهش مییابد و معمولاً درد بیمار بهتدریج کمتر میشود.
برخلاف بعضی عفونتهای سطحی پوست، آبسه مقعدی ممکن است با غدد داخل کانال مقعد ارتباط داشته باشد. به همین دلیل، درمان آن صرفاً به از بین رفتن برجستگی ظاهری محدود نیست و در برخی بیماران بررسی احتمال وجود فیستول نیز اهمیت دارد.
تخلیه بهموقع آبسه یا درناژ (Drainage)، درمان استاندارد بیشتر آبسههای مقعدی است. این روش در راهنمای بالینی انجمن جراحان کولون و رکتوم آمریکا (ASCRS) نیز بهعنوان اقدام اصلی درمان آبسه حاد توصیه شده است.
تخلیه چرک میتواند با برش جراحی کوچک و در شرایط مناسب با بیحسی موضعی انجام شود. آبسههای بزرگ، عمیق، پیچیده یا همراه با عفونت شدید ممکن است به درمان در اتاق عمل نیاز داشته باشند.
درمان دارویی، حمام آب گرم و اقدامات خانگی ممکن است برای کنترل برخی علائم یا مراقبت پس از تخلیه مفید باشند، اما جایگزین درمان اصلی آبسه تشکیلشده نیستند.
| روش درمان | کاربرد اصلی | آیا بهتنهایی آبسه را درمان میکند؟ |
|---|---|---|
| تخلیه آبسه با برش جراحی | خارج کردن چرک و کنترل منبع عفونت | درمان اصلی بیشتر آبسهها |
| تخلیه با استفاده از ابزار لیزری | استفاده از لیزر در برخی تکنیکهای جراحی | در صورت تخلیه کامل و انتخاب مناسب بیمار |
| آنتیبیوتیک | کنترل عفونت در شرایط مشخص | معمولاً خیر |
| داروهای مسکن | کاهش درد و ناراحتی | خیر |
| حمام نشیمن و کمپرس گرم | تسکین موقت علائم و کمک به مراقبت | خیر |
| مراقبت از زخم پس از تخلیه | بهبود زخم و کاهش مشکلات دوران نقاهت | بخشی از درمان تکمیلی |
نکته مهم این است که روش مناسب برای هر فرد باید پس از معاینه مشخص شود. استفاده از یک روش درمانی برای تمام انواع آبسه مقعدی توصیه نمیشود.
آبسه مقعدی از بیماریهایی است که تأخیر در درمان آن میتواند باعث افزایش درد و گسترش عفونت شود. بنابراین منظور از درمان فوری آبسه مقعدی، استفاده از یک داروی سریعالاثر یا تخلیه خانگی نیست؛ بلکه تشخیص بهموقع و تخلیه عفونت در صورت نیاز است.
اگر در اطراف مقعد برجستگی دردناک، تورم یا ترشح چرکی ایجاد شده است، بهتر است همان روز برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. حتی اگر تب ندارید، احتمال وجود آبسه همچنان مطرح است.
برخی نشانهها ممکن است بیانگر عفونت گستردهتر یا وضعیت خطرناک باشند.
مهمترین علائم هشدار عبارتاند از:
در صورت وجود این علائم، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است؛ بهویژه اگر بیمار دیابت، ضعف سیستم ایمنی یا بیماری زمینهای مهم داشته باشد.
در موارد نادر، عفونت ناحیه مقعد میتواند به بافتهای عمقی گسترش پیدا کند و عوارض خطرناکی ایجاد کند.

تا زمان مراجعه به پزشک، چند اقدام ساده ممکن است به کاهش ناراحتی کمک کند:
این اقدامات فقط برای تسکین موقت هستند و نباید باعث به تأخیر انداختن مراجعه شوند.
اگر عفونت تخلیه نشود، ممکن است تجمع چرک بیشتر شود و به بافتهای اطراف گسترش پیدا کند.
پیامدهای احتمالی شامل افزایش درد، تخریب بافتی، عفونت گسترده و در موارد شدید، ورود عفونت به جریان خون است.
از طرفی، بعضی بیماران پس از آبسه دچار فیستول مقعدی میشوند. فیستول یک مسیر غیرطبیعی میان داخل کانال مقعد و پوست اطراف آن است که میتواند باعث ترشح مداوم یا عود عفونت شود.
البته تشکیل فیستول همیشه نتیجه تأخیر در درمان نیست و ممکن است حتی پس از تخلیه صحیح آبسه نیز رخ دهد.
برای اطلاعات بیشتر در مورد فیستول و نحوه درمان فیستول مقعدی کلیک کنید.
تخلیه آبسه مقعدی یا Incision and Drainage یکی از اقدامات رایج جراحی برای درمان این بیماری است.
در این روش، پزشک با ایجاد یک برش کنترلشده، چرک تجمعیافته را خارج میکند تا فشار و منبع اصلی عفونت کاهش پیدا کند.

برخلاف تصور بعضی بیماران، تخلیه آبسه همیشه به جراحی سنگین، بستری طولانی یا بخیه نیاز ندارد. بسیاری از آبسههای سطحی را میتوان بهصورت سرپایی درمان کرد؛ البته آبسههای عمقی و پیچیده شرایط متفاوتی دارند.
پزشک ابتدا محل تورم، میزان حساسیت، قرمزی و وسعت احتمالی عفونت را بررسی میکند.
پس از مشخص شدن موقعیت آبسه و انتخاب روش بیحسی یا بیهوشی، برشی در محل مناسب ایجاد میشود تا چرک خارج شود.
در صورت وجود حفرههای متعدد چرکی، ممکن است لازم باشد پزشک ارتباط بخشهای مختلف آبسه را بررسی کند تا تخلیه کافی انجام شود.
پس از پایان تخلیه، زخم معمولاً برای خروج ترشحات و ترمیم تدریجی باز گذاشته میشود. در برخی موارد نیز استفاده از درن یا وسایل مخصوص خروج ترشحات ضرورت پیدا میکند.
هدف این است که فضای آلوده بهخوبی تخلیه شود و احتمال باقی ماندن چرک کاهش پیدا کند.

اگرچه جزئیات درمان برای همه بیماران یکسان نیست، روند معمول شامل مراحل زیر است:
مرحله اول؛ معاینه و بررسی وضعیت بیمار: پزشک محل آبسه، شدت درد، علائم عفونت عمومی و بیماریهای زمینهای را ارزیابی میکند.
مرحله دوم؛ انتخاب روش بیحسی یا بیهوشی: براساس عمق و وسعت آبسه، شرایط بیمار و پیچیدگی اقدام، نوع بیحسی یا بیهوشی مشخص میشود.
مرحله سوم؛ ایجاد برش و خروج چرک: پزشک برش مناسبی ایجاد میکند تا چرک و ترشحات عفونی از حفره خارج شوند.
مرحله چهارم؛ بررسی تخلیه کافی: در صورت نیاز، حفره آبسه و بخشهای مرتبط با آن بررسی میشوند تا چرک محبوس باقی نماند.
مرحله پنجم؛ پانسمان و مراقبت: محل جراحی پانسمان میشود و بیمار دستورهای لازم درباره شستشو، مصرف دارو، مراقبت از زخم و زمان مراجعه مجدد را دریافت میکند.
در موارد پیچیده ممکن است روش جراحی یا مراحل درمان متفاوت باشد.
نوع بیحسی به اندازه، عمق و محل آبسه بستگی دارد.
آبسههای کوچک و سطحی اطراف مقعد ممکن است با بیحسی موضعی قابل تخلیه باشند. در این شرایط بیمار معمولاً هوشیار است و ناحیه مورد نظر بیحس میشود.
اما در آبسههای عمیق، بزرگ، بسیار دردناک یا پیچیده، امکان دارد بیهوشی عمومی یا روشهای دیگر بیحسی ترجیح داده شود.
بیحسی موضعی همیشه برای کنترل درد آبسههای بزرگ کافی نیست. بنابراین استفاده از آن نباید صرفاً با هدف انجام درمان در مطب انتخاب شود.
تخلیه سرپایی بیشتر برای بیمارانی مطرح است که آبسه سطحی و قابل دسترس دارند، وضعیت عمومی آنها پایدار است و نشانهای از عفونت شدید یا درگیری گسترده بافتها دیده نمیشود.
در مقابل، شرایط زیر ممکن است نیاز به درمان بیمارستانی یا بررسی تخصصی بیشتر داشته باشند:
تصمیم نهایی پس از معاینه و در صورت لزوم بررسیهای تکمیلی گرفته میشود.
تخلیه آبسه با روش مناسب بیحسی یا بیهوشی انجام میشود تا درد هنگام اقدام کنترل شود.
ممکن است تزریق داروی بیحسی در ابتدا با احساس سوزش یا فشار همراه باشد. در آبسههای بسیار ملتهب نیز کنترل درد با بیحسی موضعی دشوارتر است.
بعد از تخلیه، معمولاً با کاهش فشار ناشی از تجمع چرک، درد ضرباندار بیمار کمتر میشود. بااینحال، حساسیت و ناراحتی محل زخم ممکن است چند روز ادامه داشته باشد.
شدت درد پس از درمان به اندازه زخم، نوع آبسه و شرایط فردی بیمار بستگی دارد.

یکی از رایجترین پرسشهای بیماران این است که آیا میتوان آبسه مقعدی را بدون برش و تخلیه درمان کرد؟
پاسخ این است که آبسه مقعدی تشکیلشده در بزرگسالان، در بیشتر موارد به تخلیه نیاز دارد. مصرف دارو یا روشهای خانگی معمولاً نمیتواند چرک محبوس در یک حفره بسته را بهطور کامل از بین ببرد.
بااینحال، همه برجستگیهای دردناک اطراف مقعد آبسه نیستند و تصمیم درمانی باید پس از تشخیص دقیق گرفته شود.
کوچک بودن آبسه بهتنهایی دلیل کافی برای درمان غیرجراحی نیست.
برخی التهابهای اولیه یا ضایعاتی که هنوز حفره چرکی مشخصی تشکیل ندادهاند، ممکن است به اقدامات متفاوتی نیاز داشته باشند؛ اما این وضعیت را نباید با آبسه چرکی تشکیلشده اشتباه گرفت.
در موارد انتخابشده، پزشک ممکن است پس از معاینه تصمیم به مراقبت و پیگیری نزدیک بگیرد. چنین تصمیمی بیشتر به تشخیص دقیق، شرایط بیمار و نوع ضایعه وابسته است.
بنابراین حتی اگر برجستگی کوچک باشد، بهتر است بیمار خودسرانه منتظر بزرگ شدن یا ترکیدن آن نماند.
گاهی آبسه بهطور خودبهخودی باز میشود و چرک از آن خارج میشود. این اتفاق ممکن است باعث کاهش فشار و تسکین ناگهانی درد شود.
بااینحال، خروج چرک به معنی تخلیه کامل حفره یا برطرف شدن علت عفونت نیست.
ممکن است بخشی از چرک باقی بماند یا مسیر ارتباطی غیرطبیعی میان کانال مقعد و پوست وجود داشته باشد.
به همین دلیل، حتی در صورت کاهش درد پس از ترکیدن آبسه نیز معاینه پزشک توصیه میشود.

علت اصلی این است که چرک داخل آبسه ممکن است در فضای بستهای از بافت تجمع پیدا کرده باشد.
برای دریافت اطلاعات درباره خدمات با مجموعه تماس بگیرید.
داروی آنتیبیوتیک میتواند روی باکتریهای حساس اثر بگذارد، اما همیشه قادر نیست عفونت موجود در حفره چرکی را بدون تخلیه کنترل کند.
همچنین کمپرس گرم یا حمام نشیمن ممکن است درد را کاهش دهد، اما تضمینی برای تخلیه کامل چرک وجود ندارد.
در نتیجه، روشهای کمکی نباید جایگزین درمان پزشکی شوند.
داروها در درمان آبسه مقعدی نقش کمکی دارند و بر اساس وضعیت بیمار تجویز میشوند.
آنتیبیوتیک، مسکن و گاهی داروهای نرمکننده مدفوع از جمله داروهایی هستند که ممکن است پزشک برای بیماران مختلف در نظر بگیرد.
بااینحال، مصرف آنتیبیوتیک برای تمام بیماران مبتلا به آبسه مقعدی ضروری نیست.
هیچ آنتیبیوتیک واحدی را نمیتوان بهترین دارو برای تمام بیماران مبتلا به آبسه مقعدی معرفی کرد.
در انتخاب آنتیبیوتیک باید نوع عفونت، شدت بیماری، احتمال وجود باکتریهای مختلف، حساسیت دارویی، وضعیت کلیه و کبد، بارداری و سایر شرایط بیمار در نظر گرفته شود.
در بعضی شرایط پزشکان از داروهایی مانند آموکسیسیلین/کلاوولانات یا ترکیب دارویی مناسب برای پوشش باکتریهای مرتبط با عفونتهای ناحیه مقعد استفاده میکنند. انتخاب دارو، مقدار مصرف و مدت درمان باید توسط پزشک تعیین شود.
مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک ممکن است باعث عوارض دارویی، مقاومت میکروبی و تأخیر در تخلیه ضروری آبسه شود.
طبق راهنمای بالینی ASCRS، مصرف آنتیبیوتیک بیشتر در شرایطی مطرح میشود که آبسه با مشکلات زیر همراه باشد:
در افراد مبتلا به دیابت، ضرورت مصرف آنتیبیوتیک بر اساس میزان کنترل بیماری و وضعیت عفونت ارزیابی میشود.
در آبسههای ساده و بدون عارضه که بهطور کامل تخلیه شدهاند، تجویز معمول آنتیبیوتیک برای همه بیماران الزاماً فایدهای ندارد.
پمادهای موضعی معمولاً نمیتوانند عفونت موجود در حفره عمیق آبسه را درمان کنند.
برخی پمادها ممکن است برای مشکلات پوستی مشخص یا مراقبتهای خاص توسط پزشک تجویز شوند، اما استفاده از آنها به معنی درمان آبسه نیست.
بهخصوص مصرف خودسرانه پمادهای کورتونی روی ناحیه مشکوک به عفونت میتواند مشکلساز باشد.
اگر برجستگی دردناک، تورم و چرک وجود دارد، بهجای انتخاب پماد بر اساس توصیههای اینترنتی، باید ابتدا نوع ضایعه مشخص شود.
استامینوفن یا بعضی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن ممکن است برای کنترل درد مورد استفاده قرار گیرند.
البته داروهای ضدالتهاب برای همه افراد مناسب نیستند؛ برای مثال، بیماران دارای مشکلات کلیوی، زخم معده، سابقه خونریزی گوارشی یا مصرفکنندگان بعضی داروهای رقیقکننده خون باید احتیاط کنند.
در دوران بارداری نیز مصرف مسکن باید با نظر پزشک انجام شود.
نکته مهم این است که تسکین موقت درد نباید باعث تأخیر در مراجعه برای تخلیه عفونت شود.
لیزر یکی از ابزارهایی است که ممکن است در برخی روشهای جراحی آبسه مقعدی برای ایجاد برش و کمک به تخلیه عفونت استفاده شود. بااینحال، درمان اصلی آبسه مقعدی، تخلیه کامل چرک و کنترل عفونت است و استفاده از لیزر بهتنهایی تضمینکننده نتیجه بهتر نیست.
در بعضی مراکز از لیزر CO2 برای انجام بخشی از جراحی استفاده میشود، اما نمیتوان گفت این روش برای همه بیماران مناسب است یا نسبت به تخلیه معمولی، درد کمتر، بهبودی سریعتر و احتمال عود پایینتری دارد.
انتخاب روش درمان به اندازه، عمق و محل آبسه، شدت عفونت و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. برای مثال، آبسههای عمیق و پیچیده ممکن است به جراحی تخصصی در اتاق عمل نیاز داشته باشند.
همچنین باید توجه داشت که لیزر آبسه مقعدی با روشهای لیزری درمان فیستول متفاوت است و نباید نتایج آنها را یکسان در نظر گرفت.
برای بررسی کامل مراحل عمل، مزایا، محدودیتها، هزینه و دوران نقاهت، مقاله لیزر آبسه مقعدی؛ مراحل درمان، هزینه و مراقبتها را مطالعه کنید.
پاسخ این پرسش به وضعیت آبسه بستگی دارد. روش برش و تخلیه استاندارد، درمان اصلی و اثباتشده بیشتر آبسههای مقعدی است.
در مقابل، استفاده از لیزر ممکن است در برخی مراکز و شرایط انتخابشده مطرح شود، اما نمیتوان آن را بهطور کلی جایگزین برتر جراحی استاندارد دانست.
| معیار مقایسه | تخلیه با روش جراحی استاندارد | استفاده از ابزار لیزری |
|---|---|---|
| هدف درمان | تخلیه کامل چرک | تخلیه چرک با استفاده از ابزار لیزری در موارد انتخابشده |
| پشتوانه علمی | روش استاندارد توصیهشده در راهنماهای بالینی | شواهد مقایسهای اختصاصی محدودتر |
| نوع بیحسی | موضعی یا بیهوشی براساس شرایط | وابسته به شرایط بیمار و تکنیک |
| درد بعد از درمان | وابسته به اندازه زخم و عمق آبسه | برتری قطعی برای همه بیماران اثبات نشده |
| خونریزی | معمولاً قابل کنترل | ممکن است در برخی برشها کمتر باشد، اما نتیجه برای همه موارد ثابت نیست |
| زمان بهبودی | وابسته به نوع آبسه و مراقبت | لزوماً کوتاهتر نیست |
| احتمال عود | وجود دارد | وجود دارد |
| هزینه | وابسته به نوع اقدام و مرکز | ممکن است به دلیل تجهیزات متفاوت باشد |
ملاک اصلی موفقیت درمان، تخلیه مناسب عفونت و پیگیری وضعیت بیمار است، نه صرفاً انتخاب لیزر یا تیغ جراحی.
هزینه این روشها ممکن است به دلیل تفاوت تجهیزات، نوع بیحسی، محل انجام درمان و پیچیدگی آبسه متفاوت باشد.
درمان آبسه سطحی بهصورت سرپایی معمولاً شرایط متفاوتی با جراحی آبسه عمقی در اتاق عمل دارد.
بنابراین مقایسه هزینه بدون اطلاع از نوع آبسه میتواند گمراهکننده باشد.
برای انتخاب روش درمان باید به محل تجمع چرک، وسعت عفونت، وجود حفرههای متعدد، احتمال فیستول و وضعیت عمومی بیمار توجه شود.
در آبسه سطحی و ساده، تخلیه محدود ممکن است کافی باشد.
در آبسههای عمقی یا پیچیده، جراح ممکن است برای شناسایی مسیر عفونت و انجام تخلیه کامل به بررسیهای تکمیلی یا جراحی تخصصی نیاز داشته باشد.
درمان خانگی آبسه مقعدی نباید با درمان قطعی عفونت اشتباه گرفته شود.
بعضی اقدامات خانگی ممکن است درد، فشار و ناراحتی را تا زمان مراجعه کاهش دهند یا در دوران بهبود پس از تخلیه مفید باشند.
اما اگر حفره چرکی ایجاد شده باشد، تکیه بر درمان خانگی میتواند باعث تأخیر در درمان ضروری شود.
حمام نشیمن یا Sitz Bath به نشستن در مقدار مناسبی آب گرم گفته میشود، بهطوریکه ناحیه مقعد در تماس با آب قرار گیرد.
این کار ممکن است به کاهش ناراحتی و تمیز نگه داشتن ناحیه کمک کند.
برای استفاده ایمن:
حمام آب گرم ممکن است علائم را تسکین دهد، اما برای تخلیه کامل آبسه تشکیلشده قابل اتکا نیست.
کمپرس گرم ملایم ممکن است به کاهش احساس فشار و ناراحتی کمک کند.
برای این منظور میتوان از پارچه تمیز و مرطوب با دمای قابل تحمل استفاده کرد.
کمپرس نباید بسیار داغ باشد یا با فشار روی برجستگی قرار گیرد؛ زیرا ممکن است باعث تحریک پوست یا افزایش درد شود.
در افراد دیابتی که اختلال حس پوستی دارند، استفاده از گرمای موضعی نیازمند احتیاط بیشتری است.
خیر. فشار دادن، سوراخ کردن با سوزن یا تلاش برای تخلیه آبسه مقعدی در خانه خطرناک است.
این اقدامات ممکن است باعث آسیب به بافت، خونریزی، گسترش عفونت یا تخلیه ناقص شوند.
همچنین در برخی بیماران، برجستگی ظاهری تنها بخش کوچکی از عفونت عمیقتر است و دستکاری آن نمیتواند مشکل اصلی را برطرف کند.
تخلیه باید با تشخیص صحیح، شرایط بهداشتی مناسب و توسط فرد آموزشدیده انجام شود.
تا زمان معاینه و دریافت درمان مناسب، از اقدامات زیر خودداری کنید:
هیچ شواهد بالینی قابل اتکایی وجود ندارد که استفاده موضعی از عسل، سیر، پیاز یا روغنهای گیاهی بتواند جایگزین تخلیه آبسه مقعدی شود.
گاهی فشار داخل آبسه افزایش پیدا میکند و پوست روی آن باز میشود. در این وضعیت، ممکن است چرک زردرنگ، سفید یا آغشته به خون از محل خارج شود.
بیمار معمولاً پس از تخلیه بخشی از چرک احساس کاهش درد میکند؛ اما این اتفاق الزاماً به معنی برطرف شدن کامل عفونت نیست.
اگر آبسه بهطور خودبهخودی باز شد:
در صورت تب، درد شدید یا گسترش تورم، مراجعه فوری ضروری است.
خیر. خروج چرک ممکن است تنها بخشی از فشار داخل حفره را کاهش دهد.
گاهی حفرههای عمیقتر همچنان حاوی ترشحات عفونی هستند یا مسیر فیستول وجود دارد.
حتی اگر برجستگی کوچک شود و درد کاهش پیدا کند، معاینه برای بررسی وضعیت باقیمانده اهمیت دارد.
ترشح چرکی مداوم، بوی نامطبوع همراه با درد و تورم، قرمزی در حال گسترش یا بازگشت برجستگی ممکن است نشانه عفونت باقیمانده باشد.
همچنین اگر محل آبسه برای مدتی بسته شود و دوباره با درد و ترشح باز شود، احتمال فیستول مطرح است.
تشخیص تفاوت ترشح طبیعی دوران بهبودی با عفونت فعال باید توسط پزشک انجام شود.
مراقبت صحیح پس از تخلیه آبسه به کاهش ناراحتی، ترمیم مناسب زخم و شناسایی زودهنگام عوارض کمک میکند.
پس از تخلیه، ممکن است زخم برای مدتی باز بماند تا از عمق به سطح ترمیم شود. این وضعیت در بسیاری از بیماران طبیعی است.
برای دریافت اطلاعات درباره خدمات با مجموعه تماس بگیرید.
البته برنامه مراقبتی آبسه کوچک سطحی با آبسه عمیق یا پیچیده یکسان نیست و دستور پزشک معالج اولویت دارد.
مهمترین نکته، تمیز نگه داشتن محل زخم مطابق دستور پزشک است.
معمولاً شستشوی ملایم با آب ولرم و خشک کردن آرام ناحیه توصیه میشود. در صورت وجود ترشحات، استفاده از گاز تمیز یا پد مناسب میتواند به حفظ بهداشت لباس زیر کمک کند.
باید از مالش شدید زخم، استفاده خودسرانه از مواد ضدعفونیکننده و دستکاری محل جراحی خودداری شود.
آیا بعد از تخلیه آبسه، داخل زخم باید پانسمان گذاشته شود؟
این موضوع به روش جراحی و وضعیت زخم بستگی دارد.
مطالعه تصادفی PPAC2 روی ۴۳۳ بیمار بزرگسال نشان داد که پانسمانگذاری مکرر داخل حفره آبسه پس از تخلیه، درد بیشتری ایجاد میکند و در این مطالعه افزایش معنیداری در میزان عود یا فیستول در گروه بدون پانسمان داخلی مشاهده نشد.
بنابراین پانسمان داخلی مکرر برای همه بیماران ضروری نیست. بااینحال، اگر جراح به دلیل شرایط خاص زخم دستور متفاوتی داده است، نباید پانسمان یا درن را خودسرانه خارج کرد.
یبوست و دفع مدفوع سفت میتوانند درد و ناراحتی بعد از درمان را افزایش دهند.
برای کمک به اجابت مزاج راحتتر، رعایت موارد زیر مفید است:
اگر داروهای مسکن باعث یبوست شدهاند، بهتر است موضوع با پزشک مطرح شود.
هیچ رژیم غذایی خاصی بهتنهایی باعث درمان آبسه مقعدی نمیشود؛ هدف از اصلاح تغذیه، کمک به دفع راحتتر و بهبود وضعیت عمومی بیمار است.
بعد از تخلیه آبسه، فعالیت باید بهتدریج و متناسب با درد و شرایط زخم افزایش پیدا کند.
پیادهروی سبک معمولاً پس از بهبود اولیه قابل انجام است، اما فعالیت سنگین، دوچرخهسواری، شنا و ورزشهایی که فشار زیادی به محل جراحی وارد میکنند ممکن است تا ترمیم مناسب زخم محدود شوند.
برای نشستن بهتر است وضعیت راحتی انتخاب شود که فشار مستقیم روی زخم را کمتر کند.
استراحت مطلق طولانی معمولاً برای همه بیماران ضرورت ندارد؛ بااینحال، در صورت انجام جراحی پیچیده باید طبق دستور جراح عمل شود.
بعضی بیماران به دلیل ترس از درد، دفع مدفوع را به تأخیر میاندازند. این کار ممکن است باعث سفت شدن مدفوع و دشوارتر شدن دفع بعدی شود.
بهتر است هنگام احساس نیاز، بدون زور زدن طولانی به سرویس بهداشتی مراجعه کنید.
پس از اجابت مزاج، محل را بهآرامی با آب تمیز کنید و از کشیدن دستمال زبر روی زخم خودداری کنید.
اگر درد هنگام دفع شدید است یا چند روز قادر به اجابت مزاج نیستید، با پزشک مشورت کنید.
بعد از تخلیه آبسه، وجود مقداری درد، حساسیت، ترشح شفاف یا صورتیرنگ و لکهبینی خفیف ممکن است در روند ترمیم مشاهده شود.
اما بعضی علائم نیازمند بررسی مجدد هستند.
| علائم احتمالی دوران بهبودی | علائم هشدار نیازمند بررسی |
|---|---|
| کاهش تدریجی درد | افزایش مداوم یا شدید درد |
| ترشح کم و رو به کاهش | ترشح چرکی بدبو همراه با تورم و درد |
| حساسیت خفیف اطراف زخم | قرمزی در حال گسترش |
| لکهبینی محدود | خونریزی زیاد یا متوقفنشدنی |
| بهبود تدریجی تورم | تب، لرز یا بدحالی |
| ترمیم تدریجی محل برش | ایجاد برجستگی چرکی جدید |
اگر پس از جراحی علائم بهجای بهتر شدن بدتر میشوند، نباید منتظر زمان ویزیت بعدی بمانید.
مدت درمان آبسه مقعدی به معنی مدت انجام تخلیه نیست؛ بلکه شامل کنترل عفونت، کاهش درد و ترمیم زخم نیز میشود.
خود اقدام تخلیه ممکن است کوتاه باشد، اما بهبودی کامل به نوع آبسه و وضعیت بیمار وابسته است.
در آبسههای سطحی و بدون عارضه، درد اغلب طی روزهای ابتدایی پس از تخلیه کاهش محسوسی پیدا میکند.
ترمیم کامل زخم ممکن است چند هفته طول بکشد. در بسیاری از موارد ساده، حدود سه تا چهار هفته زمان لازم است، اما این عدد برای همه بیماران یکسان نیست.
آبسههای بزرگ و عمقی، زخمهای پیچیده یا موارد همراه با بیماری زمینهای ممکن است به زمان بیشتری نیاز داشته باشند.
بازگشت به کار به نوع شغل، شدت درد، وسعت جراحی و روند ترمیم بستگی دارد.
بعضی بیماران پس از تخلیه آبسه سطحی، طی چند روز میتوانند فعالیتهای سبک خود را از سر بگیرند. در مقابل، افرادی که جراحی وسیعتری داشتهاند یا کار فیزیکی سنگین انجام میدهند ممکن است به استراحت طولانیتری نیاز داشته باشند.
بازگشت به فعالیت نباید باعث درد شدید، خونریزی یا فشار مداوم بر زخم شود.
موارد زیر ممکن است روند ترمیم را طولانیتر کنند:
اگر زخم مطابق انتظار ترمیم نمیشود یا ترشح طولانیمدت ادامه دارد، بررسی مجدد توسط پزشک ضروری است.
هزینه درمان آبسه مقعدی مبلغ ثابتی ندارد و پس از معاینه و مشخص شدن روش درمان قابل برآورد است.
آبسه کوچک و سطحی که امکان تخلیه سرپایی دارد، از نظر نوع خدمات و هزینه با آبسه عمقی که به اتاق عمل، بیهوشی یا بستری نیاز دارد متفاوت است.
مهمترین عوامل تعیینکننده هزینه عبارتاند از:
بنابراین اعلام قیمت قطعی بدون بررسی شرایط بیمار ممکن است دقیق نباشد.
در مراکزی که از لیزر برای موارد انتخابشده استفاده میکنند، هزینه ممکن است به دلیل تجهیزات یا تکنیک متفاوت باشد.
بااینحال، قیمت بیشتر یک روش لزوماً به معنای اثربخشی بهتر آن نیست.
قبل از انتخاب درمان بهتر است مشخص شود که استفاده از لیزر چه مزیت اثباتشدهای برای وضعیت خاص شما دارد و آیا روش استاندارد تخلیه انتخاب مناسبتری نیست.
پوشش بیمه به نوع بیمه، قرارداد مرکز درمانی، نوع اقدام و شرایط بستری یا درمان سرپایی بستگی دارد.
بعضی خدمات جراحی ممکن است طبق مقررات بیمه پایه یا تکمیلی قابل پوشش باشند، اما میزان پرداخت و شرایط آن یکسان نیست.
برای اطلاع از هزینه نهایی بهتر است پس از مشخص شدن نوع درمان، شرایط بیمه خود را از مرکز درمانی و شرکت بیمه استعلام کنید.
بله، آبسه مقعدی در برخی افراد ممکن است پس از درمان دوباره ایجاد شود.
عود بیماری همیشه به معنی ناموفق بودن جراحی قبلی نیست. گاهی منشأ عفونت همچنان فعال است یا مسیر فیستول وجود دارد.
بررسی علت عود بهخصوص زمانی اهمیت دارد که آبسه چند بار در یک محل ایجاد شده باشد.
از عوامل احتمالی عود میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
برای شناسایی علت، ممکن است معاینه تخصصی و در موارد انتخابشده تصویربرداری لازم باشد.
فیستول مقعدی یک کانال غیرطبیعی است که معمولاً میان داخل کانال مقعد و پوست اطراف آن ایجاد میشود.
این مسیر میتواند پس از آبسه یا همزمان با آن وجود داشته باشد.
طبق اطلاعات انجمن جراحان کولون و رکتوم آمریکا، فیستول در بخش قابل توجهی از بیماران مبتلا به آبسه مقعدی ایجاد یا شناسایی میشود و در برخی منابع این احتمال تا حدود ۵۰ درصد گزارش شده است.
این عدد برای همه بیماران یکسان نیست و به نوع آبسه، شرایط بیمار و مدت پیگیری بستگی دارد.
وجود آبسه به معنی قطعی بودن تشکیل فیستول نیست. اما اگر ترشح یا عفونت مکرر ادامه داشته باشد، احتمال فیستول باید بررسی شود.
نشانههایی که ممکن است به نفع فیستول باشند عبارتاند از:
در صورت مشاهده این علائم، معاینه توسط جراح کولورکتال یا جراح آشنا با بیماریهای مقعدی توصیه میشود.
هیچ روشی نمیتواند بهطور قطعی از تمام موارد عود جلوگیری کند؛ بااینحال، اقدامات زیر اهمیت دارند:
اگر آبسه چند بار تکرار شده است، صرف تخلیه مکرر بدون بررسی علت زمینهای ممکن است کافی نباشد.
بله. آبسههای مقعدی براساس محل تجمع چرک در اطراف کانال مقعد و راستروده به انواع مختلفی تقسیم میشوند.
این تقسیمبندی اهمیت دارد؛ زیرا محل آبسه میتواند بر علائم، روش جراحی، نوع بیحسی و احتمال نیاز به تصویربرداری تأثیر بگذارد.
آبسه پریآنال از شایعترین انواع آبسه مقعدی است و معمولاً در نزدیکی پوست اطراف دهانه مقعد قرار دارد.
این آبسه اغلب بهصورت برجستگی دردناک، قرمزی و تورم قابل مشاهده است.
در موارد ساده، ممکن است تخلیه آن با بیحسی موضعی و بهصورت سرپایی امکانپذیر باشد.
بااینحال، نزدیک بودن آبسه به سطح پوست به معنی بیاهمیت بودن آن نیست و تشخیص و درمان پزشکی همچنان ضروری است.
آبسههای عمقی ممکن است در بافتهای اطراف راستروده تشکیل شوند و برخلاف آبسه سطحی، برجستگی مشخصی روی پوست ایجاد نکنند.
برای دریافت اطلاعات درباره خدمات با مجموعه تماس بگیرید.
بیمار ممکن است درد عمقی، احساس فشار داخل مقعد، تب یا ناراحتی شدید هنگام دفع داشته باشد.
این نوع آبسهها معمولاً به ارزیابی تخصصی بیشتری نیاز دارند و ممکن است تخلیه آنها در اتاق عمل انجام شود.
آبسه بیناسفنکتری در فضای میان عضلات اسفنکتر داخلی و خارجی مقعد ایجاد میشود.
در این حالت ممکن است بیمار درد عمقی داشته باشد، اما تورم سطحی واضحی مشاهده نشود.
آبسه ایسکیورکتال یا ایسکیوآنال در فضای چربی کنار کانال مقعد شکل میگیرد و ممکن است به تورم گستردهتر و جراحی عمیقتر نیاز داشته باشد.
انتخاب مسیر تخلیه باید با توجه به ساختار عضلات و مسیر انتشار عفونت انجام شود تا احتمال آسیب به عملکرد کنترل مدفوع کاهش یابد.
آبسه نعلاسبی زمانی مطرح میشود که عفونت در فضاهای اطراف مقعد گسترش پیدا کند و ممکن است بخشهایی از دو سمت ناحیه را درگیر کند.
این نوع آبسه به دلیل وسعت و احتمال وجود مسیرهای متعدد عفونت، از موارد پیچیدهتر درمان محسوب میشود.
ممکن است جراح برای تخلیه کافی به برشهای مناسب، درن یا درمان مرحلهای نیاز داشته باشد.
در آبسههای پیچیده، شناسایی دقیق محل عفونت و محافظت از عضلات اسفنکتر اهمیت ویژهای دارد.
تشخیص صحیح، اولین قدم برای انتخاب درمان مناسب است.
هر درد یا برجستگی اطراف مقعد الزاماً آبسه نیست. بیماریهایی مانند بواسیر ترومبوزه، شقاق، فیستول، مشکلات پوستی و بعضی عفونتهای دیگر ممکن است علائم مشابهی ایجاد کنند.
به همین دلیل، تشخیص صرفاً براساس عکس یا توضیح علائم همیشه امکانپذیر نیست.
آبسه مقعدی به تجمع چرک ناشی از عفونت در بافتهای اطراف مقعد یا راستروده گفته میشود.
بیشتر آبسههای معمول مقعدی از عفونت غدد کوچک داخل کانال مقعد آغاز میشوند. بسته شدن مسیر این غدد میتواند باعث تجمع ترشحات، تکثیر باکتریها و تشکیل حفره چرکی شود.
علائم شایع عبارتاند از:
در آبسههای عمقی ممکن است درد شدید وجود داشته باشد، بدون اینکه برجستگی مشخصی روی پوست دیده شود.
پزشک ابتدا درباره مدت شروع علائم، شدت درد، وجود تب، سابقه آبسه قبلی، بیماریهای زمینهای و مصرف داروها سؤال میکند.
سپس ناحیه اطراف مقعد از نظر تورم، قرمزی، حساسیت و ترشح بررسی میشود.
معاینه انگشتی مقعد ممکن است در موارد مناسب کمککننده باشد، اما اگر درد بسیار شدید باشد، پزشک میتواند روش بررسی را متناسب با شرایط تغییر دهد.
در بیشتر آبسههای سطحی، شرححال و معاینه برای تشخیص کافی است.
تصویربرداری برای تمام بیماران مبتلا به آبسه مقعدی لازم نیست.
بااینحال، در موارد زیر ممکن است پزشک از MRI، سیتیاسکن یا سونوگرافی اندوآنال استفاده کند:
MRI بهویژه برای بررسی بعضی مسیرهای پیچیده فیستول و ارتباط آنها با عضلات اسفنکتر کاربرد دارد.
انتخاب روش تصویربرداری به وضعیت بیمار، فوریت درمان و امکانات مرکز وابسته است.
| بیماری | علامت شاخص | تفاوت با آبسه مقعدی |
|---|---|---|
| آبسه مقعدی | درد مداوم، تورم، التهاب و گاهی تب | تجمع چرک ناشی از عفونت |
| بواسیر | خونریزی، برجستگی یا ناراحتی مقعد | معمولاً ناشی از تغییرات عروقی و بافتی است، نه حفره چرکی |
| شقاق مقعدی | درد تیز هنگام دفع و گاهی خون روشن | ترک یا زخم در پوشش کانال مقعد |
| فیستول مقعدی | ترشح مکرر از سوراخ کنار مقعد | مسیر غیرطبیعی ارتباطی میان کانال مقعد و پوست |
بواسیر خارجی ترومبوزه نیز ممکن است درد و برجستگی ناگهانی ایجاد کند و در ظاهر با آبسه اشتباه گرفته شود.
بنابراین تشخیص نهایی باید با معاینه انجام شود.
بعضی بیماران به دلیل بیماری زمینهای، سن یا شرایط جسمی به ارزیابی و مراقبت متفاوتی نیاز دارند.
در این افراد، تأخیر در درمان یا مصرف خودسرانه دارو ممکن است خطر بیشتری داشته باشد.
دیابت کنترلنشده و ضعف سیستم ایمنی میتوانند احتمال عفونت شدید و اختلال ترمیم زخم را افزایش دهند.
در این بیماران، پزشک ممکن است علاوه بر تخلیه آبسه، کنترل قند خون، آزمایشهای تکمیلی، مصرف آنتیبیوتیک یا مراقبت بیمارستانی را ضروری بداند.
افرادی که داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی مصرف میکنند یا به دلیل بیماری خاص ایمنی ضعیفی دارند، باید علائم عفونت را جدیتر بگیرند.
حتی اگر تب وجود نداشته باشد، عفونت در بعضی بیماران دارای ضعف ایمنی میتواند جدی باشد.
در دوران بارداری، درمان آبسه باید با توجه به سن بارداری، شدت عفونت و وضعیت مادر انجام شود.
اگر آبسه تشکیل شده باشد، ممکن است تخلیه آن ضروری باشد و به تأخیر انداختن درمان صرفاً به دلیل بارداری مناسب نباشد.
نوع بیحسی، انتخاب دارو و شرایط انجام اقدام باید با هماهنگی پزشکان مربوط تعیین شود.
مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک، مسکن یا ترکیبات گیاهی در دوران بارداری توصیه نمیشود.
آبسههای اطراف مقعد در نوزادان و کودکان خردسال ممکن است از نظر علت، روند بیماری و روش درمان با آبسه بزرگسالان متفاوت باشند. به همین دلیل، انتخاب روش مناسب باید با توجه به سن کودک، اندازه آبسه و شدت عفونت انجام شود.
در بعضی شیرخواران که آبسه کوچک و سطحی دارند و وضعیت عمومی آنها مناسب است، پزشک ممکن است مراقبتهای غیرجراحی و پیگیری نزدیک را توصیه کند. اما آبسههای بزرگ، دردناک یا همراه با تب و گسترش عفونت ممکن است به تخلیه چرک و درمان تخصصی نیاز داشته باشند.
نکته مهم: درمان آبسه مقعدی در نوزادان همیشه به جراحی نیاز ندارد؛ بااینحال، تصمیمگیری درباره مصرف آنتیبیوتیک، مراقبت خانگی یا تخلیه آبسه باید توسط پزشک انجام شود.
برای آشنایی کامل با علت ایجاد این مشکل، علائم هشدار، روشهای درمان متناسب با سن و مراقبتهای ضروری، پیشنهاد میکنیم مقاله آبسه مقعدی در کودکان و نوزادان را مطالعه کنید.
بیماری کرون نوعی بیماری التهابی مزمن روده است که میتواند با آبسه و فیستول اطراف مقعد همراه باشد.
در این بیماران، علاوه بر کنترل عفونت، بررسی فعالیت بیماری زمینهای اهمیت دارد.
درمان ممکن است به همکاری جراح کولورکتال و متخصص گوارش نیاز داشته باشد.
در صورت وجود آبسه فعال، تخلیه عفونت معمولاً در اولویت قرار میگیرد. سپس براساس وضعیت فیستول و بیماری کرون، درمانهای دارویی یا جراحی تکمیلی بررسی میشوند.
برای تشخیص و درمان آبسه مقعدی میتوان به جراح عمومی یا جراح کولورکتال مراجعه کرد.
جراح کولورکتال در زمینه بیماریهای روده بزرگ، راستروده و مقعد آموزش تخصصی بیشتری دیده است و بهویژه برای آبسههای عمقی، عودکننده یا همراه با فیستول میتواند انتخاب مناسبی باشد.
در شرایط اورژانسی، اولویت مراجعه سریع به مرکز درمانی مجهز است و نباید رسیدگی به عفونت شدید را برای دریافت نوبت از یک پزشک مشخص به تأخیر انداخت.
انتخاب پزشک باید براساس نوع بیماری، پیچیدگی آبسه و امکان انجام تخلیه ایمن صورت گیرد.
بهتر است هنگام مراجعه درباره موضوعات زیر سؤال کنید:
پاسخ روشن به این پرسشها میتواند به بیمار کمک کند درمان خود را با آگاهی بیشتری دنبال کند.
اگر در تهران دچار درد، تورم یا ترشح چرکی اطراف مقعد شدهاید، بهتر است برای تشخیص نوع آبسه و بررسی نیاز به تخلیه در اولین فرصت اقدام کنید.
در مجموعه پیکاطب میتوانید برای دریافت نوبت معاینه و بررسی شرایط خود اقدام کنید. پس از ارزیابی پزشکی، مشخص میشود که چه روش درمانی متناسب با وضعیت شماست و آیا نیاز به اقدام سرپایی یا مراجعه به مرکز جراحی وجود دارد.
درمان زودهنگام آبسه مقعدی میتواند از تشدید درد و گسترش عفونت جلوگیری کند. در صورت وجود تب، بدحالی یا علائم عفونت شدید، مراجعه به اورژانس را در اولویت قرار دهید.
در بیشتر مواردی که آبسه چرکی تشکیل شده است، تخلیه توسط پزشک ضرورت دارد. تنها در برخی شرایط خاص و پس از ارزیابی پزشکی ممکن است تصمیم درمانی متفاوتی گرفته شود.
معمولاً خیر. آنتیبیوتیک نمیتواند در همه موارد چرک محبوس در حفره آبسه را از بین ببرد. این دارو بیشتر در شرایط مشخص مانند عفونت منتشر یا ضعف سیستم ایمنی استفاده میشود.
بله. برخی آبسههای سطحی و ساده را میتوان با بیحسی موضعی و بهصورت سرپایی تخلیه کرد. آبسههای عمیق یا پیچیده ممکن است به اتاق عمل نیاز داشته باشند.
بیشتر آبسههای مقعدی دردناک هستند، اما شدت درد متفاوت است. در بعضی بیماران، بهویژه افراد دارای اختلال حس یا ضعف سیستم ایمنی، علائم ممکن است غیرمعمول باشند. نبود درد شدید، آبسه را بهطور قطعی رد نمیکند.
ممکن است عفونت گسترش پیدا کند، درد افزایش یابد یا عوارض جدی ایجاد شود. در بعضی موارد نیز آبسه خودبهخود باز میشود، اما این اتفاق تضمینکننده درمان کامل نیست.
بله. عود آبسه در بعضی بیماران رخ میدهد. وجود فیستول، عفونت باقیمانده یا برخی بیماریهای زمینهای میتواند احتمال بازگشت مشکل را افزایش دهد.
خیر. فیستول در همه بیماران ایجاد نمیشود. بااینحال، احتمال آن قابل توجه است و در صورت ترشح مداوم یا عود آبسه باید بررسی شود.
خیر. هیچ روش درمانی نمیتواند برای همه بیماران تضمین کند که آبسه هرگز عود نمیکند. همچنین شواهد کافی برای برتری قطعی لیزر نسبت به تخلیه استاندارد در تمام انواع آبسه وجود ندارد.
محتوای این مقاله با استناد به منابع تخصصی پزشکی و راهنماهای بالینی تهیه شده است:
توجه پزشکی: این مقاله با هدف افزایش آگاهی نوشته شده است و جایگزین معاینه، تشخیص یا تجویز پزشک نیست. روش درمان آبسه مقعدی باید براساس شرایط هر بیمار تعیین شود.
دیدگاه شما