جوش مقعدی چیست؟ علائم،علت،درمان

ایجاد یک برجستگی شبیه جوش در اطراف مقعد می‌تواند نگران‌کننده باشد. این برجستگی گاهی در اثر مشکلات ساده‌ای مانند التهاب فولیکول مو یا موی زیرپوستی ایجاد می‌شود؛ اما در بعضی از افراد ممکن است نشانه عفونت و تجمع چرک در بافت‌های اطراف مقعد باشد.

اگر برجستگی ایجادشده دردناک، متورم، داغ یا همراه با ترشح چرک باشد، احتمال ابتلا به آبسه افزایش پیدا می‌کند. در چنین شرایطی می‌توانید برای آشنایی با روش‌های پزشکی تخلیه عفونت، صفحه درمان آبسه مقعدی بدون جراحی را مطالعه کنید.

A perianal abscess is a boil-like lump filled with pus found near your anus, rectum or perineal area.

آبسه اطراف مقعد، توده‌ای شبیه دمل و پر از چرک است که در نزدیکی مقعد، راست‌روده یا ناحیه پرینه ایجاد می‌شود.

منبع:Cleveland Clinic – Perianal Abscess

جوش مقعدی چیست؟

جوش مقعدی اصطلاحی عمومی برای توصیف برجستگی‌های کوچک، قرمز، ملتهب یا چرکی روی پوست اطراف مقعد است. این اصطلاح نام یک بیماری مشخص پزشکی نیست؛ زیرا بیماری‌های مختلفی می‌توانند ظاهری شبیه جوش در این ناحیه ایجاد کنند.

برجستگی اطراف مقعد ممکن است در اثر موارد زیر ایجاد شده باشد:

• التهاب فولیکول مو
• موی زیرپوستی
• دمل پوستی
• کیست چربی
• آبسه اطراف مقعد
• هیدرادنیت چرکی
• بعضی از عفونت‌های پوستی یا مقاربتی

جوش‌های سطحی معمولا کوچک هستند و ممکن است پس از چند روز مراقبت ساده برطرف شوند. در مقابل، آبسه مقعدی معمولا درد شدیدتر، تورم بیشتر، احساس گرما و تجمع چرک ایجاد می‌کند و اغلب به درمان پزشکی نیاز دارد.

هر برجستگی اطراف مقعد نیز الزاما جوش نیست. بواسیر خارجی، زگیل تناسلی، تبخال تناسلی و بعضی کیست‌های پوستی ممکن است با جوش اشتباه گرفته شوند. به همین دلیل، تشخیص دقیق فقط بر اساس ظاهر ضایعه امکان‌پذیر نیست.

علائم جوش مقعدی

علائم این عارضه با توجه به علت و عمق التهاب متفاوت است. بعضی از جوش‌ها فقط به شکل یک برجستگی کوچک ظاهر می‌شوند، در حالی که برخی دیگر دردناک، چرکی و متورم هستند.

اگر علت برجستگی آبسه مقعدی باشد، ممکن است علائم عمومی عفونت نیز ظاهر شوند. این علائم شامل تب، لرز، ضعف، بی‌حالی و درد ضربان‌دار هستند.

وجود تب، درد شدید، تورم رو به افزایش یا انتشار قرمزی به پوست اطراف می‌تواند نشانه گسترش عفونت باشد. در این شرایط نباید برای ترکاندن یا تخلیه جوش در خانه اقدام کرد.

علت جوش مقعدی

جوش مقعدی می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد. شناسایی علت اصلی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا روش درمان یک موی زیرپوستی با درمان آبسه یا بیماری‌های عفونی یکسان نیست.

التهاب فولیکول مو

فولیکولیت زمانی ایجاد می‌شود که فولیکول‌های مو ملتهب یا عفونی شوند. این عارضه ممکن است به شکل جوش‌های کوچک، قرمز، خارش‌دار یا چرکی ظاهر شود.

تعریق زیاد، اصلاح با تیغ، اصطکاک پوست، لباس زیر تنگ و باقی ماندن رطوبت در اطراف مقعد می‌توانند احتمال ایجاد فولیکولیت را افزایش دهند.

فولیکولیت و کیست مویی (سینوس پیلونیدال) هر دو می‌توانند باعث ایجاد برجستگی، قرمزی، التهاب و درد در پوست شوند، به همین دلیل گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند. با این حال، علت ایجاد، محل درگیری و روش درمان آن‌ها متفاوت است.

موی زیرپوستی

پس از اصلاح یا اپیلاسیون ممکن است مو به‌جای رشد به سمت بیرون، به داخل پوست برگردد. این وضعیت می‌تواند باعث ایجاد برجستگی قرمز و دردناکی شود که شبیه جوش است.

گاهی در مرکز برجستگی، موی زیرپوستی مشاهده می‌شود. دست‌کاری ضایعه می‌تواند التهاب را بیشتر کرده و باعث عفونت باکتریایی شود.

دمل پوستی

دمل یک عفونت عمیق‌تر در فولیکول مو است. دمل‌ها معمولاً قرمز، متورم، گرم و پر از چرک هستند و ممکن است هنگام لمس درد زیادی ایجاد کنند.

دمل کوچک گاهی با کمپرس گرم تخلیه می‌شود؛ اما دمل‌های بزرگ یا دردناک باید توسط پزشک بررسی شوند.

آبسه مقعدی

آبسه مقعدی یکی از مهم‌ترین علت‌های ایجاد توده جوش‌مانند کنار مقعد است. این مشکل زمانی به وجود می‌آید که یکی از غدد اطراف مقعد مسدود و عفونی شود.

با تجمع چرک، یک برجستگی دردناک و متورم ایجاد می‌شود. آبسه ممکن است در ابتدا شبیه یک جوش بزرگ باشد، اما معمولاً با گذشت زمان بزرگ‌تر و دردناک‌تر می‌شود.

آبسه مقعدی اغلب بدون تخلیه پزشکی به‌طور کامل درمان نمی‌شود. تأخیر در درمان نیز ممکن است خطر تشکیل فیستول مقعدی را افزایش دهد.

کیست پوستی

کیست اپیدرموئید که گاهی با عنوان کیست چربی شناخته می‌شود، می‌تواند روی پوست اطراف مقعد ایجاد شود. این کیست معمولا به شکل برجستگی گرد و نسبتاً سفت ظاهر می‌شود.

کیست‌های غیرعفونی ممکن است درد نداشته باشند؛ اما اگر عفونی شوند، قرمز، متورم و چرکی خواهند شد.

هیدرادنیت چرکی

هیدرادنیت چرکی یک بیماری التهابی مزمن پوستی است که باعث ایجاد توده‌ها و آبسه‌های دردناک و عودکننده در نواحی دارای اصطکاک می‌شود.

این بیماری بیشتر در کشاله ران، باسن، زیر بغل و اطراف مقعد دیده می‌شود. ایجاد مکرر توده، باقی ماندن جای زخم و تشکیل چند برجستگی نزدیک به یکدیگر می‌تواند از نشانه‌های این بیماری باشد.

تعریق و اصطکاک پوست

محیط مرطوب اطراف مقعد شرایط مناسبی برای رشد باکتری‌ها ایجاد می‌کند. نشستن طولانی‌مدت، ورزش، پوشیدن لباس زیر غیرنخی و استفاده از لباس‌های بسیار تنگ می‌توانند باعث بسته شدن منافذ پوست شوند.

اصطکاک مداوم همچنین ممکن است فولیکول‌های مو را تحریک کرده و باعث ایجاد جوش شود.

عفونت‌ های مقاربتی

بعضی از عفونت‌ های منتقل‌شونده از راه رابطه جنسی یا بیماری های مقاربتی می‌توانند در اطراف مقعد ضایعاتی شبیه جوش ایجاد کنند.

تبخال تناسلی معمولا باعث ایجاد تاول‌های دردناک و زخم می‌شود. زگیل تناسلی نیز ممکن است به شکل برجستگی‌های کوچک و گوشتی ظاهر شود. این ضایعات نباید مانند جوش معمولی فشار داده شوند.

تشخیص جوش مقعدی

تشخیص این مشکل معمولا با معاینه پوست اطراف مقعد انجام می‌شود. پزشک ظاهر، اندازه، محل، میزان درد و وجود ترشح را بررسی می‌کند.

در زمان مراجعه ممکن است پزشک درباره موارد زیر سؤال کند:

اگر احتمال وجود آبسه عمیق مطرح باشد، ممکن است معاینه انگشتی مقعد انجام شود. در بعضی موارد نیز پزشک برای بررسی عمق و محل عفونت از سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا ام‌آر‌آی استفاده می‌کند.

اگر جوش‌ها مرتب عود کنند یا درمان اولیه مؤثر نباشد، ممکن است از ترشحات نمونه‌برداری شود. کشت ترشحات به شناسایی نوع باکتری و انتخاب آنتی‌بیوتیک مناسب کمک می‌کند.

توده‌های سفت، ضایعات ماندگار، زخم‌هایی که بهبود پیدا نمی‌کنند یا برجستگی‌هایی که با خون‌ریزی غیرعادی همراه هستند، باید حتماً توسط پزشک بررسی شوند.

درمان جوش مقعدی

روش درمان جوش مقعدی به علت ایجاد آن بستگی دارد. جوش‌های سطحی ممکن است با مراقبت خانگی بهتر شوند؛ اما آبسه‌ها و عفونت‌های عمیق معمولاً به درمان پزشکی نیاز دارند.

کمپرس گرم

قرار دادن کمپرس گرم و مرطوب روی برجستگی می‌تواند التهاب و درد را کاهش دهد. گرما همچنین ممکن است به تخلیه طبیعی جوش‌های سطحی و دمل‌های کوچک کمک کند.

کمپرس باید تمیز باشد و بدون فشار دادن روی برجستگی قرار بگیرد. استفاده از حوله مشترک می‌تواند باعث انتقال باکتری شود.

رعایت بهداشت ناحیه

اطراف مقعد را با آب ولرم و یک شوینده ملایم و بدون عطر بشویید. پس از شست‌وشو نیز ناحیه را با یک حوله تمیز و به‌آرامی خشک کنید.

شست‌وشوی شدید، استفاده از لیف زبر، الکل، مواد ضدعفونی‌کننده قوی یا محصولات عطردار می‌تواند التهاب را بیشتر کند.

خودداری از ترکاندن جوش

فشار دادن، سوراخ کردن یا ترکاندن جوش مقعدی توصیه نمی‌شود. این کار ممکن است باکتری‌ها را به بافت‌های عمقی‌تر منتقل کند و باعث گسترش عفونت شود.

ترکاندن ضایعه همچنین خطر باقی ماندن جای زخم، خون‌ریزی و تشکیل آبسه را افزایش می‌دهد.

داروهای موضعی

در بعضی موارد پزشک برای درمان فولیکولیت یا عفونت سطحی، داروی آنتی‌باکتریال موضعی تجویز می‌کند.

اگر علت ضایعه قارچی یا التهابی باشد، داروی متفاوتی مورد نیاز است. بنابراین استفاده خودسرانه از کرم‌های آنتی‌بیوتیک، ضدقارچ یا کورتون توصیه نمی‌شود.

آنتی‌بیوتیک خوراکی

در عفونت‌های گسترده، عودکننده یا همراه با تب ممکن است پزشک آنتی‌بیوتیک خوراکی تجویز کند.

نوع دارو و مدت مصرف باید با توجه به وضعیت بیمار و نوع عفونت تعیین شود. قطع زودهنگام یا مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک می‌تواند باعث مقاوم شدن باکتری‌ها شود.

تفاوت جوش مقعدی با بواسیر چیست؟

جوش مقعدی و بیماری هموروئید هر دو می‌توانند باعث ایجاد برجستگی یا ناراحتی در اطراف مقعد شوند، به همین دلیل بسیاری از افراد این دو مشکل را با یکدیگر اشتباه می‌گیرند. با این حال، علت ایجاد، ظاهر ضایعه و روش درمان آن‌ها کاملا متفاوت است. در جدول زیر می‌توانید این تفاوت هارا مشاهده کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده علائم زیر، مراجعه به پزشک ضروری است:

• درد شدید یا ضربان‌دار
• بزرگ شدن سریع برجستگی
• تب یا لرز
• خروج چرک بدبو
• افزایش قرمزی و تورم
• دشوار شدن نشستن یا راه رفتن
• درد شدید هنگام دفع مدفوع
• بهبود نیافتن ضایعه پس از چند روز
• عود مکرر جوش‌ها
• ابتلا به دیابت یا ضعف سیستم ایمنی
• وجود تاول، زخم یا ضایعات متعدد

افراد مبتلا به دیابت، بیماری‌ های التهابی روده یا ضعف سیستم ایمنی نباید درمان توده‌های چرکی اطراف مقعد را به تعویق بیندازند.

پیشگیری از ابتلا جوش مقعدی

با رعایت برخی نکات بهداشتی می‌توان احتمال ایجاد جوش، التهاب فولیکول مو و موی زیرپوستی در اطراف مقعد را کاهش داد.

مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از جوش مقعدی عبارت‌اند از:

• پوست اطراف مقعد را تمیز و خشک نگه دارید.
• پس از ورزش یا تعریق، لباس زیر خود را تعویض کنید.
• از لباس زیر نخی و آزاد استفاده کنید.
• از پوشیدن طولانی‌مدت لباس‌های بسیار تنگ خودداری کنید.
• پس از حمام، ناحیه را بدون مالش شدید خشک کنید.
• برای اصلاح موها از تیغ تمیز و نو استفاده کنید.
• موها را در جهت رشد آن‌ها اصلاح کنید.
• از اصلاح مکرر و خشن پوست خودداری کنید.
• تیغ، حوله و لباس زیر را با دیگران به اشتراک نگذارید.
• از فشار دادن یا خاراندن برجستگی‌ها خودداری کنید.
• قند خون را در صورت ابتلا به دیابت کنترل کنید.
• جوش‌ها و آبسه‌های عودکننده را جدی بگیرید.
• از محصولات عطردار و محرک در اطراف مقعد استفاده نکنید.

جوش مقعدی در بسیاری از مواقع ناشی از التهاب سطحی پوست یا فولیکول مو است؛ اما هر توده‌ای در اطراف مقعد را نباید یک جوش ساده در نظر گرفت. برجستگی دردناک، متورم و چرکی می‌تواند نشانه آبسه مقعدی باشد و به تخلیه پزشکی نیاز داشته باشد.

در صورت وجود درد شدید، تب، ترشح چرک، بزرگ شدن توده یا تکرار شدن ضایعات، بهتر است برای تشخیص علت اصلی به پزشک مراجعه شود.

نتیجه‌ گیری 

اگرچه برخی جوش‌های سطحی ممکن است با مراقبت‌های ساده بهبود پیدا کنند، اما برجستگی‌های دردناک، متورم، چرکی یا همراه با تب می‌توانند نشانه عفونت عمیق‌تر باشند و نیاز به بررسی و درمان پزشکی داشته باشند. همچنین به دلیل شباهت ظاهری جوش مقعدی با مشکلاتی مانند بواسیر، شقاق یا آبسه، تشخیص درست علت ایجاد توده اهمیت زیادی دارد.

در این شرایط مراجعه به مرکز درمان بیماری های نشیمنگاهی بهترین گزینه برای شماست. کلینیک پیکاطب با سال ها تجربه در زمینه بیماری های نشیمنگاهی و در اختیار داشتن پزشکان مجرب و متخصص در این حوزه آماده خدمت رسانی به شما بیماران عزیز می‌باشد. همین الان با تماس بگیرید تا در اسرع وقت نوبت خود را در پیکاطب رزرو کنید.