بواسیر چیست | همه چیز درباره بیماری هموروئید

بواسیر یا هموروئید به تورم و گشاد شدن رگ‌های خونی در قسمت انتهایی رکتوم و اطراف مقعد گفته می‌شود. این عارضه یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ناحیه نشیمنگاه است و می‌تواند باعث علائمی مانند خونریزی هنگام دفع، درد، خارش، سوزش یا احساس وجود توده در اطراف مقعد شود. هموروئید به دو نوع داخلی و خارجی تقسیم می‌شود و شدت آن از موارد خفیف تا انواع پیشرفته و بیرون‌زده متغیر است.

وب سایت پزشکی معتبر mayoclinic.org این تعریف را از هموروئید ارائه می‌دهد:

Hemorrhoids (HEM-uh-roids), also called piles, are swollen veins in the anus and lower rectum. Hemorrhoids are like varicose veins. If they develop inside the rectum, they’re called internal hemorrhoids. Hemorrhoids that develop under the skin around the anus are called external hemorrhoids.

هموروئید (Hemorrhoids) که با نام بواسیر (Piles) نیز شناخته می‌شود، به تورم رگ‌های خونی در ناحیه مقعد و قسمت انتهایی راست‌روده (رکتوم) گفته می‌شود. هموروئید از نظر ماهیت، مشابه واریس است. اگر این رگ‌های متورم در داخل رکتوم ایجاد شوند، هموروئید داخلی نام دارند و اگر در زیر پوست اطراف مقعد تشکیل شوند، هموروئید خارجی گفته می‌شوند.

در ادامه این مقاله با انواع این بیماری، علائم، علت‌های ایجاد، روش‌های تشخیص، درمان‌های خانگی،پزشکی و درمان بواسیر بدون جراحی، تفاوت هموروئید داخلی و خارجی و راه‌های پیشگیری از این بیماری به‌طور کامل آشنا خواهید شد.

علائم بواسیر یا هموروئید چیست؟

علائم هموروئید بسته به نوع، محل و شدت بیماری متفاوت است. برخی افراد تنها دچار خونریزی خفیف می‌شوند، در حالی که برخی دیگر درد و التهاب قابل توجهی را تجربه می‌کنند.

شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:

• خونریزی روشن هنگام دفع مدفوع
• درد یا احساس ناراحتی در ناحیه مقعد
• خارش و سوزش اطراف مقعد
• احساس وجود توده یا برآمدگی
• ترشح مخاط و احساس رطوبت
• احساس تخلیه نشدن کامل روده

در هموروئید داخلی، خونریزی معمولا بدون درد است، اما در هموروئید خارجی درد و تورم بیشتر دیده می‌شود. اگر لخته خون در هموروئید خارجی ایجاد شود، درد ممکن است بسیار شدید و ناگهانی باشد.

از آنجا که علائمی مانند خونریزی یا وجود توده ممکن است در بیماری‌هایی مانند شقاق مقعد، زگیل تناسلی یا حتی سرطان روده نیز دیده شوند، تشخیص قطعی باید توسط پزشک انجام شود.

 طبق توصیه دکتر عاطفه دهقانی تفتی متخصص جراحی عمومی، بواسیر در مراحل اولیه معمولا با اصلاح سبک زندگی قابل کنترل است. اما نکته مهم این است که بسیاری از بیماران علائم اولیه مانند خونریزی یا درد خفیف را نادیده می‌گیرند و زمانی مراجعه می‌کنند که بیماری پیشرفت کرده است.

توصیه می‌شود در صورت مشاهده علائمی مانند خونریزی مقعدی، درد مداوم یا بیرون‌زدگی، خوددرمانی طولانی‌مدت انجام نشود و حتماً معاینه پزشکی صورت گیرد، زیرا برخی بیماری‌های جدی‌تر نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، مراجعه به پزشک ضروری است:

• خونریزی مکرر یا شدید
• درد بسیار شدید
• تب یا ترشح چرکی
• کاهش وزن بدون علت
• ادامه علائم بیش از یک هفته با وجود درمان خانگی

البته توجه داشته باشید به گفته مقاله معتبر پزشکی در وب سایت niddk.nih.gov:

Although hemorrhoids are the most common cause of anal symptoms, not every anal symptom is caused by a hemorrhoid.

اگرچه هموروئید شایع‌ترین علت بروز علائم مقعدی است، اما هر علامت مقعدی لزوما ناشی از هموروئید نیست.

علت ایجاد هموروئید یا بواسیر چیست؟

بواسیر زمانی ایجاد می‌شود که فشار واردشده به رگ‌های خونی ناحیه انتهایی رکتوم و مقعد افزایش پیدا کند. این فشار باعث گشاد شدن، تورم و در نهایت بیرون‌زدگی رگ‌ها می‌شود. عوامل مختلفی می‌توانند در ایجاد این فشار نقش داشته باشند و احتمال ابتلا به هموروئید را افزایش دهند.

یکی از مهم‌ترین علت‌ های هموروئید، یبوست مزمن و زور زدن هنگام دفع مدفوع است. علاوه بر این، اسهال مکرر، نشستن طولانی‌مدت به‌ویژه روی توالت، رژیم غذایی کم‌فیبر، مصرف ناکافی مایعات و کم‌تحرکی نیز از عوامل شایع بروز این بیماری محسوب می‌شوند.

در برخی افراد، بارداری و زایمان به دلیل افزایش فشار بر ناحیه لگن و تغییرات هورمونی، خطر ابتلا به هموروئید را افزایش می‌دهد. همچنین چاقی، بلند کردن مکرر اجسام سنگین، افزایش سن و سابقه خانوادگی نیز از دیگر عوامل مؤثر در بروز این عارضه هستند.

اگرچه وجود این عوامل احتمال ابتلا به هموروئید را بیشتر می‌کند، اما با اصلاح سبک زندگی، مصرف غذاهای پرفیبر، نوشیدن آب کافی، فعالیت بدنی منظم و پرهیز از زور زدن هنگام دفع، می‌توان تا حد زیادی از ایجاد یا عود این بیماری پیشگیری کرد.

انواع بواسیر یا هموروئید

بواسیر یا هموروئید بر اساس محل ایجاد و وضعیت رگ‌های متورم، به چند نوع مختلف تقسیم می‌شود. دو نوع اصلی این بیماری شامل داخلی و خارجی هستند. هموروئید داخلی در داخل کانال رکتوم ایجاد می‌شود و معمولاً در مراحل اولیه درد ندارد، اما ممکن است با خونریزی هنگام دفع همراه باشد. در مقابل، هموروئید خارجی در اطراف دهانه مقعد تشکیل می‌شود و بیشتر باعث درد، خارش، التهاب و احساس وجود توده خواهد شد.

در برخی افراد، هموروئید ممکن است دچار عوارضی مانند ترومبوزه (تشکیل لخته خون) یا پرولاپس (بیرون‌زدگی از مقعد) شود که معمولا با علائم شدیدتر همراه هستند و ممکن است به درمان پزشکی نیاز داشته باشند. علاوه بر این، پزشکان هموروئید را از نظر شدت نیز به چهار درجه تقسیم می‌کنند که این درجه‌ بندی نقش مهمی در انتخاب بهترین روش درمان دارد.

در این مقاله تنها با انواع هموروئید آشنا شدیم. اگر می‌خواهید تفاوت هر نوع، علائم اختصاصی، درجات بیماری و بهترین روش درمان هر کدام را به‌طور کامل بدانید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله انواع بواسیر را مطالعه کنید.

تفاوت هموروئید داخلی و هموروئید خارجی

تفاوت هموروئید داخلی و هموروئید خارجی در محل قرارگیری و علائم آن هاست. بیماری هموروئید داخلی در داخل رکتوم قرار دارد و معمولا قابل مشاهده نیست. این نوع بیماری ممکن است بدون درد باشد اما می تواند باعث خونریزی در حین دفع مدفوع شود .هموروئید خارجی در زیر پوست اطراف مقعد قرار دارد و می تواند قابل مشاهده و لمس باشد. این نوع هموروئید معمولا با درد، خارش و سوزش همراه است. در موارد شدید، لخته خون می تواند در بواسیر خارجی تشکیل شود که باعث درد شدید می شود.

انواع روش‌ های درمان هموروئید یا بواسیر

درمان بواسیر به عواملی مانند نوع هموروئید، شدت علائم، میزان بیرون‌زدگی و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. بسیاری از افراد با رعایت توصیه‌های ساده و اصلاح سبک زندگی بهبود پیدا می‌کنند، اما در برخی موارد ممکن است به درمان‌های پزشکی یا جراحی نیاز باشد. به همین دلیل، انتخاب بهترین روش درمان باید پس از بررسی وضعیت بیمار و با نظر پزشک انجام شود.

به طور کلی، روش‌ های درمان هموروئید به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

درمان‌های غیرجراحی (محافظه‌کارانه)

در مراحل اولیه یا موارد خفیف، معمولاً درمان بدون جراحی توصیه می‌شود. این روش‌ها با هدف کاهش علائم، جلوگیری از پیشرفت بیماری و بهبود کیفیت زندگی انجام می‌شوند و شامل مجموعه‌ای از اقدامات ساده و کاربردی هستند.

بخشی از این اقدامات را می‌توان در خانه انجام داد؛ برای مثال رعایت رژیم غذایی مناسب، افزایش مصرف فیبر و مایعات، استفاده از حمام سیتز و کمپرس سرد. در همین زمینه، بسیاری از بیماران با درمان بواسیر در خانه می‌توانند علائم خود را تا حد زیادی کنترل کنند.

در کنار روش‌های خانگی، پزشک ممکن است استفاده از داروها و فرآورده‌های موضعی را نیز تجویز کند. این محصولات به کاهش التهاب، درد و خارش کمک می‌کنند و در کنترل علائم نقش مهمی دارند. به همین دلیل، در برخی موارد استفاده از پماد برای بواسیر می‌تواند به بهبود وضعیت بیمار کمک کند.

همچنین افزایش فعالیت بدنی و پرهیز از زور زدن هنگام دفع مدفوع از دیگر اقدامات مهم در این مرحله محسوب می‌شود.

اگر با وجود این اقدامات علائم برطرف نشوند یا بیماری پیشرفت کند، ممکن است پزشک روش‌های درمانی پیشرفته‌تری را پیشنهاد دهد.

درمان‌های پزشکی و جراحی

در هموروئید های متوسط تا شدید یا زمانی که درمان‌های محافظه‌ کارانه مؤثر نباشند، از روش‌های کم‌تهاجمی یا جراحی برای درمان استفاده می‌شود. این روش‌ها عبارت‌ اند از:

• جراحی بواسیر با لیزر برای درمان برخی انواع هموروئید با حداقل خونریزی و دوره نقاهت کوتاه‌تر
• رابربند (Rubber Band Ligation) که با بستن پایه هموروئید، باعث از بین رفتن آن می‌شود
• اسکلروتراپی که در آن ماده‌ای مخصوص برای کوچک شدن رگ‌های هموروئیدی تزریق می‌شود
• جراحی هموروئید (هموروئیدکتومی) که معمولا برای موارد پیشرفته، بزرگ یا عودکننده انجام می‌شود

هر یک از این روش‌ها مزایا، محدودیت‌ها و موارد کاربرد خاص خود را دارند و انتخاب مناسب‌ترین گزینه به نظر پزشک، نوع هموروئید و شرایط بیمار بستگی دارد.

راه پیشگیری از ابتلا به بواسیر چیست؟

این سوالی است که با رعایت چند نکته ساده می توان به آن پاسخ داد. یکی از مهم ترین راه ها، حفظ یک رژیم غذایی پر فیبر است. مصرف میوه ها، سبزیجات و غلات کامل می تواند به نرم شدن مدفوع و جلوگیری از یبوست کمک کند. نوشیدن مقدار کافی آب نیز اهمیت دارد که به حرکت راحت تر مدفوع در روده ها کمک می کند.

اجتناب از نشستن طولانی مدت به ویژه روی توالت و افزایش فعالیت بدنی می تواند خطر هموروئید را کاهش دهد. همچنین، اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین و تلاش زیاد در هنگام دفع مدفوع می تواند موثر باشد. با رعایت این نکات، می توانید از ابتلا به بواسیر جلوگیری کنید و سلامت خود را حفظ کنید. مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از هموروئید شامل اینهاست:

• مصرف فیبر کافی از طریق رژیم غذایی

• نوشیدن 8 تا 10 لیوان آب در روز

• خودداری از زور زدن هنگام اجابت مزاج

• پرهیز از نشستن‌های طولانی مدت

• فعالیت بدنی منظم روزانه

• جلوگیری از اضافه وزن

جمع بندی

هموروئید یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ناحیه مقعد است که در اثر افزایش فشار بر رگ‌های این ناحیه ایجاد می‌شود. این بیماری بسته به نوع و شدت آن می‌تواند با علائمی مانند خونریزی، درد، خارش یا بیرون‌زدگی همراه باشد. خوشبختانه بسیاری از موارد خفیف با اصلاح سبک زندگی و درمان‌های محافظه‌کارانه کنترل می‌شوند، اما در موارد پیشرفته ممکن است به روش‌هایی مانند رابربند، لیزر یا جراحی نیاز باشد.

از آنجا که برخی بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند علائمی مشابه هموروئید ایجاد کنند، در صورت خونریزی مکرر، درد شدید یا تداوم علائم، مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق و شروع درمان مناسب اهمیت زیادی دارد.

در صورتی که به لیزر بواسیر احتیاج پیدا کردید، کلینیک پیکاطب با سال ها تجربه در زمینه بیماری های نشیمنگاهی و در اختیار داشتن پزشکان متخصص در این حوزه می‌تواند در کوتاه ترین زمان هموروئید شما را درمان کند. همین الان با پیکاطب تماس بگیرید و از خدمات درمانی تخصصی ما بهره‌مند شوید.