بواسیر چیست؟ راهنمای جامع علائم، علل، تشخیص و درمان
این مقاله از نظر پزشکی بازبینی شده استپزشک بازبین: دکتر عاطفه دهقانیتاریخ بازبینی: ۱۲ آبان ۱۴۰۵بواسیر چیست؟ بواسیر…
آیا تاکنون به این فکر کرده اید که گشادی مقعد چگونه به وجود می آید و چرا برخی افراد با مشکل مقعد گشاد روبرو می شوند این موضوع ممکن است در نگاه اول پیچیده به نظر برسد اما واقعیت آن است که عضلات کانال مقعد گاهی به دلایل گوناگون دچار شل شدگی می شوند و این امر بر کیفیت زندگی و عزت نفس فرد تاثیر می گذارد
هدف ما این است که از زاویه ای علمی و کاربردی به موضوع نگاه کنیم تا بتوانید با آگاهی بیشتر این چالش را مدیریت کنید در ادامه توضیح می دهیم که چگونه می توان علائم را تشخیص داد و از عوارض احتمالی کاست و در نهایت با بهره گیری از روش های گوناگون از پیشرفت گشادی مقعد جلوگیری کنیم.
گشادی مقعد چیست این مشکل شل شدن و کاهش استحکام عضلات کانال مقعد است که در نتیجه فرد توانایی کنترل کامل دفع را از دست می دهد زمانی که عضلات نگهدارنده مقعد قدرت اولیه را نداشته باشند حرکات روده ممکن است بدون اراده انجام شود
علت اصلی را باید در تغییر ساختار و انعطاف پذیری عضلات اطراف کانال مقعد جستجو کرد این تغییرات ممکن است بر اثر فشارهای طولانی مدت اجابت مزاج نامناسب و یا ضعف عمومی عضلات کف لگن رخ دهد
در برخی افراد مسائل ژنتیکی و ساختاری نیز می تواند زمینه ساز این وضعیت باشد همچنین افزوده شدن عوامل محیطی همچون کم تحرکی بلندکردن اجسام سنگین و عدم توجه به حرکات صحیح روزمره به تدریج شرایط را برای ایجاد گشادی مقعد مهیا می سازد آشنایی با مشکلات مشابه مانند اسپاسم مقعدی چیست نیز دید جامعی از عملکرد این ناحیه ارائه می کند
What is anal stretching
کشش مقعدی می تواند برای کمک به کاهش فشار در عضلات اسفنکتر استفاده شود این روش باعث بهبود جریان خون و تسریع در بهبود زخمهای مقعدی خواهد شد
منبع: colorectalsurgerylondon
شلشدن مقعد بیشتر از اینکه به ظاهر دهانه آن مربوط باشد، نتیجه کاهش قدرت عضلات اسفنکتر یا آسیب عصبهایی است که دفع را کنترل میکنند. رابطه مقعدی همراه با آسیب، زایمان، جراحی و بیماریهای عصبی از علتهایی هستند که روی عملکرد این عضلات اثر میگذارند.
یکی از عوارض رابطه مقعدی مداوم گشادی مقعد است. البته یک بار رابطه مقعدی به تنهایی به معنی گشادی دائمی مقعد نیست. عضلات اسفنکتر خاصیت انقباض دارند و بعد از فشار کوتاهمدت دوباره جمع میشوند. نگرانی زمانی بیشتر میشود که رابطه با فشار شدید، تکرار زیاد، درد، خونریزی یا آسیب به بافت همراه باشد.
مطالعات مشاهدهای بین رابطه مقعدی پذیرنده و افزایش احتمال نشت مدفوع ارتباط دیدهاند، اما این ارتباط بهتنهایی ثابت نمیکند که هر فرد در اثر رابطه دچار آسیب دائمی میشود. شدت فشار، دفعات رابطه، وجود آسیب قبلی و وضعیت عضلات کف لگن در نتیجه نقش دارند.
درد ماندگار، خونریزی، نشت گاز یا کاهش کنترل دفع بعد از رابطه، نشانههایی هستند که به بررسی نیاز دارند. ظاهر مقعد بهتنهایی معیار خوبی برای تشخیص آسیب نیست.
در زایمان طبیعی فشار زیادی به عضلات کف لگن و اسفنکتر مقعد وارد میشود. پارگیهای عمیق، استفاده از ابزارهای زایمان و تولد نوزاد با وزن بالا میتوانند به این عضلات یا عصبهای اطراف آنها آسیب بزنند.
این آسیب همیشه بلافاصله خودش را نشان نمیدهد. بعضی افراد بعد از زایمان در نگهداشتن گاز مشکل دارند و در برخی دیگر نشت مدفوع ماهها یا حتی سالها بعد شروع میشود. زایمان یکی از علتهای شناختهشده ضعف عضلات اطراف مقعد و بیاختیاری مدفوع است.
برای دریافت اطلاعات درباره خدمات با مجموعه تماس بگیرید.
جراحیهای بواسیر، فیستول، شقاق، آبسه و سایر عملهای ناحیه مقعد در نزدیکی عضلات اسفنکتر انجام میشوند. اگر بخشی از عضله آسیب ببیند یا بافت زخم روی حرکت آن اثر بگذارد، قدرت کنترل دفع کاهش پیدا میکند.
این عارضه بعد از هر جراحی اتفاق نمیافتد و نوع عمل، وسعت بیماری و وضعیت قبلی عضلات در آن نقش دارند. شروع نشت گاز یا مدفوع بعد از جراحی باید بررسی شود تا مشخص شود مشکل از آسیب عضله، عصب یا عارضه دیگری مثل اسهال و التهاب است. جراحیهای مقعدی از علتهای شناختهشده اختلال کنترل دفع به شمار میروند.
عمل باز و بستهشدن مقعد فقط به عضلات وابسته نیست؛ عصبها هم باید احساس پرشدن رکتوم و فرمان انقباض را درست منتقل کنند. آسیب این عصبها باعث میشود فرد دیرتر متوجه نیاز به دفع شود یا نتواند عضلات را با قدرت کافی منقبض کند.
آسیب نخاعی، سکته مغزی، دیابت، اماس، بعضی جراحیهای لگن و آسیبهای زایمانی روی عملکرد این عصبها اثر میگذارند. در چنین شرایطی، فرد بیشتر از تغییر ظاهر مقعد، با نشت ناخواسته گاز، مخاط یا مدفوع روبهرو میشود.
گشادی مقعد بیشتر از اینکه فقط با ظاهر ناحیه مشخص شود، خودش را با تغییر در عملکرد عضلات و کنترل دفع نشان میدهد. خیلی از افراد تصور میکنند بازتر شدن ظاهر مقعد به معنی گشادی است، اما نشانه اصلی، کاهش توانایی عضلات برای نگه داشتن گاز و مدفوع است.
| علامت | توضیح |
|---|---|
| نشت گاز بدون کنترل | فرد نمیتواند مثل گذشته خروج گاز را کنترل کند و گاهی گاز بدون اختیار خارج میشود. |
| نشت مدفوع یا بیاختیاری دفع | خارج شدن ناخواسته مقدار کمی مدفوع یا لک شدن لباس زیر به دلیل کاهش قدرت عضلات مقعد. |
| کاهش توانایی نگه داشتن مدفوع | فرد هنگام احساس دفع، زمان کمتری برای رسیدن به سرویس بهداشتی دارد و کنترل دفع سختتر میشود. |
| احساس شل شدن یا باز ماندن مقعد | احساس کاهش انقباض عضلات و اینکه دهانه مقعد مانند قبل جمع نمیشود. |
| خروج مخاط یا رطوبت از مقعد | ضعف کنترل عضلات میتواند باعث نشت ترشحات و احساس خیسی اطراف مقعد شود. |
| مشکل در کنترل دفع هنگام فعالیت | سرفه، عطسه، ورزش یا افزایش فشار شکم میتواند باعث سختتر شدن کنترل دفع شود. |
یکی از اولین نشانههای ضعف دریچه مقعد، سخت شدن کنترل خروج گاز است. فرد متوجه میشود که مثل قبل نمیتواند خروج گاز را به تأخیر بیندازد یا در بعضی مواقع بدون اختیار این اتفاق رخ میدهد.
وقتی عضلات مقعد قدرت کافی برای بسته نگه داشتن دریچه را نداشته باشند، مقدار کمی مدفوع یا لکههای مدفوع ممکن است بدون قصد دفع خارج شود. این مشکل در بعضی افراد هنگام سرفه، عطسه، ورزش یا فعالیتهای سنگین بیشتر دیده میشود.
فرد احساس میکند زمانی که نیاز به دفع دارد، فرصت کمتری برای رسیدن به سرویس بهداشتی دارد. در این حالت کنترل دفع نسبت به گذشته سختتر میشود و نگه داشتن مدفوع برای مدت طولانی دشوار خواهد بود.
بعضی افراد احساس میکنند دهانه مقعد مثل قبل جمع نمیشود یا حالت شلتری پیدا کرده است. این احساس معمولاً زمانی بیشتر جلب توجه میکند که همراه با کاهش کنترل گاز، نشت ترشحات یا تغییر در عملکرد دفع باشد.
عوارض بیماری گشادی مقعد تنها به خروج ناخواسته مدفوع محدود نمی شود این مشکل می تواند منجر به زخم التهابات و عفونت های مکرر در این ناحیه شود و فرد را از نظر جسمی تحت فشار قرار دهد همچنین عوارض بیماری گشادی مقعد از نظر روانی نیز آشکار است فرد ممکن است به علت از دست دادن کنترل طبیعی احساس شرم و خجالت نماید و این امر می تواند منجر به کاهش عزت نفس و انزوای اجتماعی گردد
در صورت بی توجهی به این عوارض خطرات دیگری نیز بروز می کند مثلا ممکن است دردهای ممتد حالت مزمن پیدا کرده و مشکلات مرتبط با سلامتی مثل علت سوزش مقعدی را نیز افزایش دهد
ارتباط مستقیم با پیکاطبدرمان تخصصی بیماریهای نشیمنگاهی با روشهای نوین
برای دریافت اطلاعات درباره خدمات با مجموعه تماس بگیرید.
ظاهر مقعد به تنهایی نشان نمیدهد که عضلات آن ضعیف شدهاند. شکل چینهای پوستی، تیرگی ناحیه یا بازشدن کوتاه مدت دهانه مقعد هنگام دفع، معیار تشخیص نیست. چیزی که بیشتر اهمیت دارد، عملکرد عضلات است؛ یعنی فرد تا چه اندازه میتواند خروج گاز و مدفوع را کنترل کند.
پزشک ابتدا درباره علائم سؤال میکند؛ برای مثال، نشت گاز یا مدفوع از چه زمانی شروع شده، آیا فرد قبل از دفع احساس نیاز دارد، علائم بعد از زایمان، جراحی یا آسیب به وجود آمدهاند و یبوست یا اسهال هم وجود دارد یا نه. همین اطلاعات در بسیاری از موارد مسیر تشخیص را روشن میکنند.
در مرحله بعد، ظاهر ناحیه و قدرت عضلات بررسی میشود. پزشک از فرد میخواهد عضلات مقعد را منقبض کند تا قدرت بستن دریچه و میزان کنترل آن مشخص شود. معاینه انگشتی هم اطلاعاتی درباره قدرت اسفنکتر، وجود توده، افتادگی رکتوم یا آسیبهای قبلی میدهد.
اگر ضعف عضلات یا اختلال دفع مطرح باشد، مانومتری آنورکتال انجام میشود. این آزمایش فشار عضلات مقعد را در حالت استراحت و هنگام انقباض اندازه میگیرد. همچنین مشخص میکند رکتوم تا چه اندازه پرشدن را حس میکند و عضلات هنگام دفع هماهنگ عمل میکنند یا نه.
وقتی پزشک به پارگی یا آسیب اسفنکتر شک داشته باشد، سونوگرافی داخل مقعد یا تصویربرداری به دیدن ساختار عضلات کمک میکند. الکترومیوگرافی هم برای بررسی عملکرد عصبها و عضلات کف لگن به کار میرود.
همه افراد به این آزمایشها نیاز ندارند. در موارد خفیف، شرح حال و معاینه پاسخ کافی میدهند؛ بررسیهای دقیقتر بیشتر زمانی انجام میشوند که نشت مدفوع ادامه دارد، قدرت عضلات پایین است یا علائم بعد از زایمان، جراحی و آسیب شروع شدهاند.

درمان خانگی گشادی مقعدی همچنین با کاهش فشارهای روزانه بر عضلات این ناحیه همراه است استفاده از نشیمنگاه مناسب اجتناب از نشستن های طولانی مدت و تلاش برای مدیریت صحیح الگوی اجابت مزاج کمک شایانی می نماید
برای درمان خانگی گشادی مقعدی با آگاهی از علائم اولیه و دریافت توصیه های ساده خانگی در مراحل ابتدایی می توان از پیشرفت مشکل جلوگیری کرد و در صورت نیاز به پزشک مراجعه نمود تا از درمان های پیشرفته تر استفاده شود
پماد برای گشادی مقعدی از روش های کمکی برای بهبود گشادی مقعدی است این پمادها اغلب حاوی ترکیباتی هستند که التهابات را کاهش می دهند و بافت آسیب دیده را تسکین می دهند
پماد برای گشادی مقعدی همچنین به بهبود جریان خون موضعی کمک کرده و روند ترمیم بافت های ناحیه را سرعت می بخشد استفاده منظم از چنین پمادها می تواند در کنار سایر اقدامات به نتیجه مطلوب منجر شود البته انتخاب پماد مناسب باید با مشورت پزشک انجام شود ترکیبات پماد متناسب با شرایط فردی تعیین می شوند و استفاده صحیح و مداوم از آن همراه با مراقبت های دیگر مزایای بیشتری به دنبال خواهد داشت
جمع بندی
گشادی مقعد یک مشکل رایج اما کمتر شناخته شده است که می تواند آثار منفی بر کیفیت زندگی فرد بر جای گذارد این وضعیت زمانی بروز می کند که عضلات کانال مقعد استحکام و انعطاف پذیری خود را از دست بدهند و در نتیجه فرد توان کنترل کامل دفع را نداشته باشد علائم به تدریج آشکار می شوند و از نشت خفیف مدفوع تا درد و ناراحتی مزمن در ناحیه مقعد متغیر هستند این مشکل علاوه بر جنبه های جسمی دارای ابعاد روانی نیز هست و می تواند شرم و خجالت انزوای اجتماعی و افت اعتماد به نفس را به همراه داشته باشد
برای دریافت اطلاعات درباره خدمات با مجموعه تماس بگیرید.
برای جلوگیری از گشادی مقعد ابتدا باید علت را درک کرد فشارهای ناشی از یبوست زور زدن مداوم یا الگوهای نادرست اجابت مزاج از جمله عوامل اصلی هستند بهبود تغذیه مصرف کافی فیبر و انجام ورزش های هدفمند تقویت کننده کف لگن از جمله حرکات کگل از راهکارهای ساده و موثر برای پیشگیری به شمار می آیند انتخاب روش های خانگی مانند استفاده از حمام گرم رعایت بهداشت مناسب و پرهیز از نشستن های طولانی مدت نیز فشار بر کانال مقعد را کاهش داده و از تشدید مشکل جلوگیری می کند
در مواردی که شدت علائم بیشتر است مصرف پمادهای تخصصی زیر نظر پزشک و در صورت نیاز مداخلات تخصصی تر مطرح می شود ترکیب روش های خانگی و حرفه ای به همراه توجه به علائم در مراحل اولیه می تواند از ایجاد عوارض پیچیده تر جلوگیری کند شناخت زودهنگام علل علائم و استفاده از راهکارهای درمانی مناسب کلید موفقیت در کنترل و مدیریت این وضعیت است
سلام پسری ۲۱ساله هستم و بخاطر زور زدن تو دستشویی یه مقدار عضلات کف لگن من ضعیف شد و یه جورایی واسه نگه داری گاز معده اذیت میشدم و یکبار با یک پسر رابطه مقعدی داشتم حس میکنم مقعدم مثل حالت قیف مانند رفته داخل و بعد اون رابطه کنترل گاز معدم خیلی سخت شده برام چیکار کنم روش خانگی جواب میده
چیکار باید بکنم راهنماییم کنید لطفا
سلام، وقت بخیر. چیزی که توضیح میدهید لزوماً به معنی آسیب دائمی یا «قیفی شدن» مقعد نیست. زور زدن، یبوست و همچنین رابطه مقعدی میتوانند موقتاً باعث تحریک یا اختلال عملکرد عضلات کف لگن شوند و کنترل گاز را سختتر کنند.
در قدم اول از زور زدن هنگام دفع، یبوست و نشستن طولانی در توالت پرهیز کنید و دفع را با آب کافی و فیبر مناسب تنظیم کنید. تمرینات تقویت کف لگن (کگل) هم در برخی افراد کمککننده هستند، اما بهتر است بعد از ارزیابی صحیح انجام شوند؛ چون گاهی مشکل از سفتی بیشازحد عضلات است و تمرین خودسرانه میتواند شرایط را بدتر کند.
اگر این مشکل بعد از رابطه همچنان ادامه دارد، یا بیاختیاری مدفوع، درد، خونریزی یا احساس بیرونزدگی دارید، بهتر است توسط متخصص جراحی کولورکتال معاینه شوید تا عملکرد اسفنکتر و کف لگن بررسی شود.