یبوست در کودکان چیست | علل، پیشگیری و درمان

یبوست کودکان یکی از مشکلات شایع گوارشی است که می تواند در هر سنی، از دوره نوزادی تا سال های مدرسه، رخ دهد. بسیاری از والدین تصور می کنند هر کودکی که روزانه دفع ندارد، دچار یبوست شده است؛ در حالی که تعداد دفعات دفع به تنهایی معیار دقیقی برای تشخیص نیست. قوام مدفوع، درد هنگام دفع، تغییر نسبت به الگوی همیشگی کودک و رفتارهایی مانند نگه داشتن مدفوع اهمیت بیشتری دارند.

یبوست در کودکان چیست؟

یبوست حالتی است که در آن مدفوع کودک سفت، خشک، گلوله ای، دردناک یا به سختی دفع می شود. کم شدن تعداد دفعات دفع نیز می تواند یکی از نشانه ها باشد، اما همه کودکانی که هر روز مدفوع نمی کنند، یبوست ندارند.

بر اساس اطلاعات موسسه ملی دیابت و بیماری های گوارشی و کلیوی آمریکا، دفع کمتر از دو بار در هفته، مدفوع سفت و خشک و درد یا دشواری هنگام دفع از نشانه های احتمالی یبوست در کودکان هستند. با این حال، الگوی طبیعی دفع در کودکان یکسان نیست و ممکن است با افزایش سن نیز تغییر کند.

برای مثال، ممکن است یک کودک سالم روزی دو بار و کودک دیگری یک روز در میان دفع داشته باشد. تا زمانی که مدفوع نرم است، کودک بدون درد دفع می کند و تغییر ناگهانی در الگوی دفع او دیده نمی شود، این تفاوت لزوما نشانه بیماری نیست.

تعداد دفعات طبیعی دفع کودک چقدر است؟

ارزیابی دفع کودک باید بر اساس سن، نوع تغذیه و الگوی همیشگی او انجام شود. جدول زیر یک راهنمای کلی است و نباید به عنوان معیار قطعی تشخیص در نظر گرفته شود.

گروه سنی	الگوی دفع	نکته مهم
نوزاد شیرخوار	ممکن است از چند بار در روز تا فاصله چند روزه متغیر باشد	نرم بودن مدفوع و راحتی دفع از تعداد دفعات مهم تر است
نوزاد مصرف کننده شیر خشک	الگوی دفع می تواند روزانه یا با فاصله بیشتر باشد	مدفوع بسیار سفت، خشک و دردناک نیازمند بررسی است
کودک در شروع غذای کمکی	ممکن است دفعات و شکل مدفوع تغییر کند	کمبود مایعات و تغییر ناگهانی رژیم غذایی می تواند مدفوع را سفت کند
کودک یک تا سه ساله	الگوی دفع به تدریج منظم تر می شود	آموزش توالت و نگه داشتن مدفوع در این سن مهم است
کودک بالاتر از سه سال	دفع روزانه یا یک روز در میان می تواند طبیعی باشد	کاهش محسوس دفعات همراه با درد و مدفوع سفت اهمیت دارد
کودک مدرسه ای	الگوی دفع تحت تاثیر تغذیه، فعالیت و شرایط مدرسه قرار می گیرد	خودداری از استفاده از سرویس بهداشتی مدرسه یکی از علت های رایج است

در نوزادان، زور زدن، قرمز شدن صورت یا گریه کوتاه هنگام دفع همیشه به معنای یبوست نیست. نوزاد هنوز هماهنگی کامل عضلات شکم و کف لگن را یاد نگرفته است و ممکن است برای دفع مدفوع نرم نیز تلاش زیادی نشان دهد. مدفوع سفت، وجود خون، بی قراری غیرعادی، استفراغ یا کاهش واضح دفعات دفع نسبت به گذشته اهمیت بیشتری دارد.

علائم یبوست در کودکان

علائم یبوست کودکان مشابه علائم یبوست در بزرگسالان است. فقط به مدفوع نکردن محدود نمی شوند. بعضی کودکان هر چند روز یک بار دفع دارند، اما نشانه اصلی آن ها درد، ترس یا سفتی مدفوع است. در گروهی دیگر، مقدار کمی مدفوع آبکی وارد لباس زیر می شود و والدین تصور می کنند کودک اسهال گرفته است.

نشانه های رایج یبوست کودکان عبارت اند از:

• مدفوع سفت، خشک، ترک خورده یا گلوله ای
• درد، گریه یا بی قراری هنگام دفع
• زور زدن طولانی
• کاهش تعداد دفعات دفع نسبت به الگوی همیشگی
• احساس تخلیه نشدن کامل روده
• درد شکم یا احساس سنگینی
• نفخ و بزرگ شدن شکم
• کم شدن اشتها
• مشاهده رگه خون روی مدفوع یا دستمال
• کثیف شدن لباس زیر با مقدار کمی مدفوع
• شب ادراری یا بی اختیاری ادرار در بعضی کودکان
• ترس از توالت یا مقاومت در برابر نشستن روی آن

خون روشن و کم روی سطح مدفوع سفت ممکن است در اثر شقاق یا ترک کوچک اطراف مقعد ایجاد شده باشد. با این حال، مشاهده خون در مدفوع کودک نباید بدون بررسی رها شود، به ویژه اگر خون زیاد، تکرارشونده یا همراه با درد شکم و ضعف باشد.

از کجا بفهمیم کودک مدفوع خود را نگه می دارد؟

کودک همیشه نمی تواند بگوید که احساس دفع دارد یا از رفتن به توالت می ترسد. بعضی رفتارهایی که والدین آن ها را با تلاش برای دفع اشتباه می گیرند، در واقع روش کودک برای جلوگیری از خروج مدفوع هستند.

کودک ممکن است پاهای خود را روی هم فشار دهد، باسن خود را سفت کند، روی نوک پا بایستد، بدنش را به عقب بکشد، در گوشه ای پنهان شود یا حرکاتی شبیه رقص انجام دهد. گاهی کودک در همین حالت عرق می کند، صورتش قرمز می شود و اصرار دارد که نیازی به توالت ندارد.

نگه داشتن مدفوع معمولا بعد از یک تجربه دردناک شروع می شود. کودک به خاطر درد از دفع بعدی خودداری می کند. مدفوع مدت بیشتری در روده باقی می ماند، آب بیشتری از آن جذب می شود و سفت تر می شود. دفع بعدی دردناک تر خواهد بود و به این ترتیب یک چرخه تکرار شونده شکل می گیرد.

علت یبوست در کودکان

بیشتر موارد یبوست کودکان از نوع عملکردی هستند. یبوست عملکردی یعنی مشکل جدی یا ناهنجاری مشخصی در دستگاه گوارش وجود ندارد، اما مجموعه ای از عوامل رفتاری، تغذیه ای و محیطی باعث اختلال در دفع شده اند.

نگه داشتن مدفوع

شایع ترین علت، خودداری کودک از دفع است. کودک ممکن است به دلیل درد قبلی، ترس از توالت، خجالت از سرویس بهداشتی عمومی، تمایل به ادامه بازی یا فشار خانواده در دوره آموزش توالت، احساس دفع را نادیده بگیرد.

کودکان مدرسه ای گاهی به دلیل تمیز نبودن سرویس بهداشتی، نبود حریم خصوصی یا اجازه نگرفتن از معلم، دفع را تا رسیدن به خانه به تاخیر می اندازند.

مصرف کم فیبر

رژیم غذایی دارای مقدار زیاد غذاهای فراوری شده، تنقلات، فست فود، نان و برنج تصفیه شده و مقدار کم میوه، سبزی، حبوبات و غلات کامل می تواند احتمال سفت شدن مدفوع را افزایش دهد.

افزایش فیبر باید تدریجی باشد. اضافه کردن مقدار زیادی فیبر در مدت کوتاه، به ویژه بدون مصرف مایعات کافی، می تواند نفخ و ناراحتی شکمی ایجاد کند.

کمبود مایعات

کم آبی می تواند مدفوع را خشک تر کند، اما نوشیدن آب به تنهایی همیشه برای درمان یبوست ایجاد شده کافی نیست. در کودکی که نهفتگی مدفوع یا یبوست مزمن دارد، اصلاح تغذیه و مایعات معمولا باید همراه با برنامه درمانی پزشک انجام شود.

تغییر برنامه روزانه

سفر، شروع مهدکودک یا مدرسه، جابه جایی خانه، تولد خواهر یا برادر، بیماری، استرس خانوادگی و تغییر ساعت خواب و غذا می توانند عادت دفع کودک را تغییر دهند.

کم تحرکی

فعالیت بدنی به حرکت طبیعی روده کمک می کند. کودکانی که مدت زیادی در حالت نشسته هستند یا فعالیت روزانه کمی دارند، ممکن است بیشتر با یبوست روبه رو شوند.

بعضی داروها و مکمل ها

برخی مکمل های آهن، داروهای ضد تشنج، بعضی داروهای ضد افسردگی، مسکن های مخدر، داروهای آنتی کولینرژیک و بعضی آنتی اسیدهای حاوی آلومینیوم یا کلسیم می توانند یبوست را تشدید کنند. داروی کودک را بدون نظر پزشک قطع نکنید؛ پزشک می تواند در صورت نیاز مقدار مصرف یا نوع دارو را تغییر دهد.

بیماری های زمینه ای

درصد کمی از موارد یبوست با بیماری هایی مانند کم کاری تیروئید، بیماری سلیاک، هیرشپرونگ، بعضی اختلالات عصبی و نخاعی یا ناهنجاری های روده و مقعد ارتباط دارند. احتمال وجود علت زمینه ای زمانی بیشتر مطرح می شود که یبوست از دوره نوزادی آغاز شده، رشد کودک مناسب نیست یا درمان های معمول نتیجه نمی دهند.

یبوست در کودکان یک مشکل رایج است. یک کودک یبوست حرکات روده به ندرت یا مدفوع سفت و خشک دارد. علل شایع شامل آموزش زود هنگام توالت رفتن و تغییر در رژیم غذایی است. خوشبختانه اکثر موارد یبوست در کودکان موقتی است.

منبع : mayoclinic

چه زمانی یبوست کودک خطرناک است؟

بیشتر موارد یبوست خطرناک نیستند، اما بعضی نشانه ها نیازمند ارزیابی سریع پزشکی هستند. در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:

• استفراغ، به ویژه استفراغ سبز یا مکرر
• درد شدید یا مداوم شکم
• تورم و سفتی واضح شکم
• خون قابل توجه در مدفوع یا خونریزی از مقعد
• کاهش وزن یا وزن نگرفتن مناسب
• تب همراه با بی حالی و درد شکم
• بی اشتهایی شدید
• ضعف، خواب آلودگی یا نشانه های کم آبی
• آغاز یبوست از هفته های اول زندگی
• دفع نکردن مکونیوم یا نخستین مدفوع نوزاد در زمان مورد انتظار
• یبوست مقاوم به درمان
• اختلال در راه رفتن، ضعف پاها یا مشکلات عصبی
• ادامه علائم بیش از دو هفته با وجود مراقبت خانگی

کودکی که یبوست او با خونریزی، خون در مدفوع، نفخ شدید، درد مداوم شکم، استفراغ یا کاهش وزن همراه است، سریع توسط پزشک ارزیابی شود.

 

یبوست کودکان چگونه تشخیص داده می شود؟

در بیشتر موارد، پزشک با شرح حال و معاینه کودک می تواند یبوست را تشخیص دهد. دانستن مدت علائم، تعداد دفعات دفع، شکل مدفوع، وجود درد یا خون، عادت غذایی، داروهای مصرفی و نحوه آموزش توالت به تشخیص کمک می کند.

پزشک ممکن است شکم کودک را از نظر نفخ، درد یا توده مدفوع بررسی کند و رشد، وزن و نشانه های کم آبی را ارزیابی کند. در شرایط خاص، معاینه ناحیه مقعد یا معاینه رکتال نیز انجام می شود.

آزمایش خون، آزمایش مدفوع، سونوگرافی، عکس برداری و بررسی حرکت روده برای همه کودکان لازم نیستند. این آزمایش ها بیشتر زمانی درخواست می شوند که علائم هشدار وجود داشته باشد، علت زمینه ای مطرح باشد یا یبوست به درمان معمول پاسخ ندهد.

ثبت وضعیت دفع کودک پیش از مراجعه می تواند مفید باشد. برای چند روز زمان دفع، شکل مدفوع، وجود درد یا خون، غذاهای مصرف شده و موارد کثیف شدن لباس زیر را یادداشت کنید.

درمان یبوست کودکان

درمان به سن کودک، مدت یبوست، شدت علائم و وجود نهفتگی مدفوع بستگی دارد. یک کودک با یبوست خفیف پس از سفر ممکن است تنها به اصلاح برنامه غذایی و عادت دفع نیاز داشته باشد، اما کودک دیگری با یبوست چند ماهه ممکن است به درمان دارویی منظم نیاز پیدا کند.

۱. تغییر رژیم غذایی

غذاهای دارای فیبر به افزایش حجم و نرمی مدفوع کمک می کنند. فیبر را به تدریج اضافه کنید و در کنار آن مایعات کافی در اختیار کودک قرار دهید. التبه می‌توانید از عرقیات مفید برای یبوست هم استفاده کنید.

گروه غذایی	انتخاب های مناسب	روش استفاده
میوه	گلابی، آلو، کیوی، پرتقال، انواع توت، سیب با پوست	میوه کامل نسبت به آبمیوه فیبر بیشتری دارد
سبزی	هویج، نخود فرنگی، کلم بروکلی، سبزی های برگ دار	همراه ناهار، شام یا میان وعده
حبوبات	عدس، لوبیا، نخود	در سوپ، خوراک، آش یا سالاد
غلات کامل	نان سبوس دار، جو دوسر، ماکارونی سبوس دار	جایگزین تدریجی غلات تصفیه شده
مغزها	بادام، گردو و سایر مغزهای مناسب سن	برای کودکان خردسال باید خطر خفگی در نظر گرفته شود
مایعات	آب، سوپ رقیق و مایعات متناسب با سن	مقدار مورد نیاز به سن، وزن و فعالیت کودک بستگی دارد

نیاز روزانه فیبر برای کودکان با توجه به سن و جنس متفاوت است. منابع پزشکی معتبر دامنه ۱۴ تا ۳۱ گرم فیبر را برای کودکان مطرح می کند، اما برای نوزادان زیر یک سال راهنمای عمومی ثابتی وجود ندارد و تغییر تغذیه آن ها باید با نظر پزشک انجام شود.

غذاهای فراوری شده، چیپس، فست فود و میان وعده هایی که فیبر بسیار کمی دارند، نباید بخش اصلی رژیم کودک باشند. حذف کامل یک ماده غذایی بدون تشخیص پزشک نیز توصیه نمی شود. برای مثال، محدود کردن لبنیات فقط زمانی منطقی است که پزشک ارتباط مشخصی میان مصرف آن و علائم کودک پیدا کرده باشد.

۲. تنظیم زمان دفع

زمانی را انتخاب کنید که کودک عجله ندارد. حدود پنج تا ده دقیقه بعد از صبحانه یا شام، کودک را روی توالت بنشانید. پس از غذا، حرکات طبیعی روده بیشتر می شوند و احتمال دفع افزایش می یابد.

پاهای کودک نباید در هوا آویزان باشند. استفاده از زیرپایی کمک می کند زانوها کمی بالاتر از لگن قرار بگیرند و کودک بتواند بدون فشار اضافی دفع کند. بالاتنه بهتر است کمی رو به جلو باشد.

هدف این مرحله ایجاد عادت است، نه اجبار به دفع. حتی اگر کودک مدفوع نکرد، همکاری او را تحسین کنید. پاداش باید برای نشستن و همراهی باشد، نه فقط برای دفع موفق.

۳. کاهش ترس و فشار روانی

یبوست رفتاری با تنبیه، تهدید یا شرمنده کردن بهتر نمی شود. عباراتی مانند «تو دیگر بزرگ شده ای»، «چرا دوباره لباست را کثیف کردی؟» یا مقایسه با خواهر و برادر، احساس گناه کودک را افزایش می دهند.

به کودک توضیح دهید که یبوست یک مشکل جسمی قابل درمان است. اجازه دهید درباره درد یا ترس خود صحبت کند و از واژه های ساده و بدون بار منفی استفاده کنید. در کودکانی که کثیف شدن لباس یا ترس شدید باعث مشکلات عاطفی شده است، مشاوره روان شناسی کودک می تواند بخشی از درمان باشد.

۴. فعالیت بدنی

بازی، پیاده روی، دوچرخه سواری و فعالیت های متناسب با سن می توانند به حفظ حرکت طبیعی روده کمک کنند. هدف این نیست که کودک تمرین ورزشی سنگین انجام دهد؛ کاهش زمان بی تحرکی و داشتن بازی روزانه کافی است.

درمان دارویی یبوست در کودکان

درمان دارویی باید متناسب با وزن، سن و شدت یبوست انتخاب شود. ملین ها یک گروه واحد نیستند و هر دارو روش اثر، مقدار مصرف و موارد منع مصرف مخصوص خود را دارد.

به نقل از وب سایت معتبر NIDDK:

You should not give a child a laxative unless told to do so by a doctor

نباید بدون توصیه پزشک به کودک ملین بدهید.

به همین علت بهتر است برای کودکان از ملین های طبیعی استفاده کنید.

پزشکان ممکن است از نرم کننده های مدفوع، ملین های اسمزی یا در شرایط خاص از داروهای محرک استفاده کنند. پلی اتیلن گلیکول یا PEG یکی از ملین های اسمزی مورد استفاده برای یبوست عملکردی کودکان است. این دارو آب را در روده نگه می دارد و مدفوع را نرم تر می کند، اما مقدار و مدت مصرف آن باید توسط پزشک تعیین شود.

شیاف و تنقیه نیز برای همه کودکان و همه انواع یبوست مناسب نیستند. استفاده مکرر یا خودسرانه از روش های مقعدی می تواند برای کودک دردناک و اضطراب آور باشد. در نهفتگی مدفوع، پزشک ممکن است بر اساس شرایط کودک درمان خوراکی یا مقعدی انتخاب کند.

درمان یبوست مزمن گاهی چند ماه ادامه پیدا می کند. قطع زودهنگام دارو، بلافاصله پس از نخستین دفع نرم، می تواند باعث بازگشت چرخه نگه داشتن مدفوع شود. دارو باید طبق برنامه پزشک کاهش پیدا کند و نباید ناگهانی قطع شود.

مصرف روغن های خوراکی، داروهای گیاهی، خاکشیر، شربت های سنتی یا ترکیبات ناشناخته برای همه سنین ایمن نیست. طبیعی بودن یک محصول به معنای بی خطر بودن آن برای نوزاد یا کودک نیست.

درمان یبوست نوزادان

در نوزادان باید میان زور زدن طبیعی و یبوست واقعی تفاوت گذاشت. نوزادی که هنگام دفع صورتش قرمز می شود و گریه می کند، اما در نهایت مدفوع نرم دارد، لزوما یبوست ندارد.

نشانه هایی مانند مدفوع خشک و گلوله ای، خون ناشی از مدفوع سفت، استفراغ، نفخ شدید، کاهش تغذیه، وزن نگرفتن یا تغییر واضح در الگوی دفع باید بررسی شوند.

برای نوزاد شیرخوار، شیر مادر نباید با آب رقیق شود و به نوزاد زیر سن مناسب نباید خودسرانه آب، آبمیوه، دمنوش، روغن یا داروی گیاهی داده شود. شیر خشک نیز باید دقیق بر اساس دستور روی بسته آماده شود؛ استفاده از پودر بیشتر از مقدار توصیه شده می تواند ترکیب شیر را تغییر دهد.

پس از شروع غذای کمکی، پزشک ممکن است استفاده از میوه ها و سبزی های متناسب با سن را پیشنهاد کند. نوع و مقدار مایعات یا آبمیوه برای نوزاد باید با نظر پزشک تعیین شود، به ویژه در ماه های نخست زندگی.

عوارض یبوست طولانی مدت

یبوست درمان نشده می تواند باعث ایجاد یا تشدید مشکلات زیر شود:

عارضه	توضیح
شقاق مقعد	ترک دردناک اطراف مقعد بر اثر عبور مدفوع سفت
نهفتگی مدفوع	تجمع حجم زیادی مدفوع خشک در راست روده
نشت مدفوع	خروج مدفوع نرم از کنار توده سفت و کثیف شدن لباس
ترس از دفع	افزایش خودداری کودک به دلیل تجربه درد
مشکلات ادراری	فشار مدفوع تجمع یافته بر مثانه و ایجاد تکرر یا بی اختیاری
افت اعتماد به نفس	خجالت کودک به دلیل بو یا کثیف شدن لباس
بیرون زدگی راست روده	عارضه ای کمتر شایع که ممکن است در اثر زور زدن مکرر ایجاد شود

درمان زودهنگام، پیش از شکل گرفتن چرخه درد و خودداری از دفع، ساده تر است. یبوست مزمن ممکن است روی خواب، اشتها، تمرکز در مدرسه و روابط اجتماعی کودک نیز اثر بگذارد.

سوالات متداول

یبوست کودک تا چند روز طبیعی است؟

عدد ثابتی برای همه کودکان وجود ندارد. بعضی کودکان سالم هر روز و بعضی یک روز در میان دفع دارند. اگر مدفوع نرم است و کودک درد، نفخ یا بی قراری ندارد، فاصله بیشتر همیشه نشانه یبوست نیست. مدفوع سفت، دردناک یا کاهش محسوس دفع نسبت به روال همیشگی مهم تر است.

مدفوع گلوله ای کودک نشانه چیست؟

مدفوع خشک و گلوله ای معمولا نشان می دهد مدفوع مدت بیشتری در روده مانده و آب زیادی از آن جذب شده است. این شکل مدفوع یکی از نشانه های یبوست است و ممکن است با درد یا شقاق مقعد همراه شود.

برای درمان فوری یبوست کودک چه کنیم؟

درمان به شدت یبوست بستگی دارد. در یبوست خفیف می توان مایعات، غذاهای پرفیبر و نشستن منظم روی توالت را بیشتر کرد. اگر کودک درد شدید دارد، چند روز دفع نکرده، شکمش متورم شده یا احتمال نهفتگی وجود دارد، به جای امتحان کردن چند درمان خانگی باید به پزشک مراجعه شود.

آیا موز باعث یبوست کودک می شود؟

اثر موز به میزان رسیده بودن، مقدار مصرف و رژیم کلی کودک بستگی دارد. موز نارس نشاسته مقاوم بیشتری دارد و در بعضی کودکان می تواند مدفوع را سفت تر کند. موز رسیده در مقدار متعادل لزوما باعث یبوست نمی شود. حذف کامل آن برای همه کودکان ضروری نیست.

آیا شیر گاو باعث یبوست می شود؟

مصرف زیاد شیر ممکن است اشتهای کودک برای غذاهای پرفیبر را کم کند. در تعداد محدودی از کودکان نیز حساسیت به پروتئین شیر گاو می تواند با علائم گوارشی همراه باشد. شیر یا لبنیات را بدون نظر پزشک حذف نکنید، زیرا کودک برای رشد به دریافت مواد مغذی کافی نیاز دارد.

آیا قطره آهن باعث یبوست نوزاد می شود؟

مکمل آهن در بعضی کودکان می تواند رنگ و قوام مدفوع را تغییر دهد یا یبوست را تشدید کند. با این حال، قطع خودسرانه آهن ممکن است خطر کم خونی را افزایش دهد. در صورت ایجاد یبوست، درباره نوع مکمل، مقدار مصرف و روش ادامه درمان با پزشک مشورت کنید.

آیا یبوست می تواند باعث شب ادراری شود؟

تجمع مدفوع در راست روده ممکن است به مثانه فشار وارد کند و در بعضی کودکان با تکرر ادرار، احساس فوریت، بی اختیاری روزانه یا شب ادراری همراه باشد. درمان یبوست می تواند به بهتر شدن این علائم کمک کند، اما کودک باید از نظر عفونت و مشکلات ادراری نیز ارزیابی شود.

چرا بعد از یبوست، مدفوع آبکی از کودک خارج می شود؟

مدفوع آبکی ممکن است از کنار توده مدفوع سفت عبور کند. این حالت اسهال واقعی نیست و می تواند نشانه نهفتگی مدفوع باشد. کثیف شدن لباس در این شرایط عمدی نیست و کودک نباید تنبیه شود.

آیا پروبیوتیک برای یبوست کودک مفید است؟

شواهد موجود برای استفاده همیشگی از پروبیوتیک ها در درمان یبوست کودکان کافی نیست. بعضی محصولات ممکن است برای شرایط خاص پیشنهاد شوند، اما پروبیوتیک جایگزین درمان اصلی، اصلاح عادت دفع یا داروی تجویز شده توسط پزشک نیست.

برای یبوست کودک به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

در مرحله اول می توان به پزشک عمومی یا متخصص کودکان مراجعه کرد. اگر یبوست شدید، طولانی مدت، مقاوم به درمان یا همراه با علائم هشدار باشد، ارجاع به فوق تخصص گوارش کودکان ممکن است لازم شود.

آیا می توان بدون نسخه به کودک ملین داد؟

خیر. حتی ملین هایی که بدون نسخه فروخته می شوند باید با توجه به سن، وزن و شرایط کودک مصرف شوند. استفاده از مقدار نامناسب ممکن است باعث اسهال، درد شکم، اختلال آب و املاح یا تاخیر در تشخیص بیماری زمینه ای شود.