ورم مقعدی چیست | علائم التهاب مقعدی | پیشگیری و درمان‌ها

ورم مقعد مشکلی نسبتا شایع است که می‌تواند با درد، قرمزی، خارش یا احساس وجود توده در اطراف مقعد همراه باشد. گاهی علت آن مسئله‌ای ساده مانند یبوست، فشار هنگام دفع یا تحریک پوست است و گاهی هم بیماری‌هایی مانند هموروئید، شقاق یا آبسه مقعدی باعث ایجاد آن می‌شوند.

شناخت علت ورم اهمیت زیادی دارد، چون درمان هرکدام از این مشکلات متفاوت است. برای مثال، تورم ناشی از یبوست ممکن است با اصلاح رژیم غذایی بهتر شود، اما آبسه نیاز به درمان آبسه مقعدی بدون جراحی دارد. در ادامه با علت‌ها، علائم و روش‌های درمان ورم مقعد آشنا می‌شویم.

ورم مقعدی چیست؟

ورم مقعد زمانی ایجاد می‌شود که پوست، رگ‌های خونی، غدد یا بافت‌های اطراف مقعد دچار التهاب شوند. این التهاب ممکن است به شکل تورم خفیف، قرمزی، درد یا یک برجستگی مشخص دیده شود.

بافت‌های این ناحیه نقش مهمی در کنترل و انجام عمل دفع دارند؛ به همین دلیل التهاب آن‌ها می‌تواند نشستن، راه رفتن و اجابت مزاج را دردناک کند. شدت علائم نیز به علت اصلی مشکل بستگی دارد. بعضی افراد فقط کمی سوزش و خارش دارند، در حالی که در مواردی مانند آبسه، درد شدید و ضربان‌دار ایجاد می‌شود.

ورم مقعد به‌خودی‌ خود یک بیماری مشخص نیست، بلکه نشانه‌ای است که می‌تواند بر اثر مشکلات مختلف به وجود بیاید. پیدا کردن علت اصلی، مهم‌ترین مرحله برای انتخاب درمان مناسب است.

بسیاری از شرایط پزشکی می توانند باعث درد مقعد، ناراحتی و کیفیت زندگی شوند. برای درمان این عارضه، شناخت علت بیماری ضروری است.

منبع : vinmec

علائم ورم مقعدی

علائم ورم مقعد بسته به علت ایجاد آن متفاوت است. بعضی افراد فقط یک برجستگی کوچک یا احساس فشار دارند، اما در بعضی موارد ورم با درد، خونریزی، خارش یا ترشح همراه می‌شود. شناخت علائم همراه کمک می‌کند علت احتمالی بهتر مشخص شود و زمان مناسب مراجعه به پزشک از دست نرود.

علت ورم مقعد چیست؟

ورم مقعد همیشه به معنی بواسیر نیست و می‌توان دلایل مختلفی داشته باشد. از یک زخم سطحی گرفته تا عفونت و التهاب روده، مشکلات مختلفی می‌توانند باعث ایجاد برجستگی یا احساس تورم در این ناحیه شوند. شکل توده، شدت درد و علائمی مثل خونریزی، تب یا ترشح معمولا کمک می‌کنند علت احتمالی مشخص شود.

بواسیر

بواسیر یا هموروئید یکی از بیشترین علت‌های ورم اطراف مقعد است. این ورم ممکن است به شکل یک برجستگی نرم یا دردناک ظاهر شود و گاهی با خارش یا خونریزی هنگام دفع همراه باشد. اگر داخل آن لخته تشکیل شود، توده سفت‌تر و دردناک‌تر می‌شود.

شقاق مقعدی

شقاق یا فیشر یک ترک کوچک در دهانه مقعد است که بیشتر به‌دلیل یبوست و دفع مدفوع سفت ایجاد می‌شود. اگر زخم مزمن شود، ممکن است کنار آن یک برجستگی کوچک به وجود بیاید که گاهی با بواسیر اشتباه گرفته می‌شود.

آبسه مقعدی

آبسه به شکل یک ورم قرمز، گرم و بسیار دردناک دیده می‌شود. این توده به‌ دلیل جمع‌شدن عفونت و چرک در بافت اطراف مقعد ایجاد می‌شود و ممکن است با تب یا احساس ضربان در ناحیه همراه باشد.

فیستول مقعدی

فیستول اغلب بعد از یک آبسه به وجود می‌آید. اگر تورم کنار مقعد مدام برمی‌گردد یا از یک نقطه مشخص چرک و ترشح خارج می‌شود، ممکن است یک مسیر فیستولی زیر پوست شکل گرفته باشد.

آنوسیت

آنوسیت به التهاب بافت داخل کانال مقعد گفته می‌شود. این التهاب می‌تواند احساس ورم، سوزش، خارش یا فشار داخل مقعد ایجاد کند، بدون اینکه همیشه توده‌ای در بیرون دیده شود.

التهاب رکتوم

گاهی احساس تورم از خود دهانه مقعد نیست و التهاب در قسمت پایینی روده قرار دارد. التهاب رکتوم می‌تواند با احساس دفع مداوم، خونریزی، ترشح مخاطی یا درد داخل مقعد همراه باشد.

عفونت‌های مقعدی

عفونت‌های قارچی، باکتریایی و بعضی عفونت‌های مقاربتی می‌توانند باعث قرمزی و تورم این ناحیه شوند. وجود زخم، تاول، ترشح غیرعادی یا سوزش شدید احتمال عفونت را بیشتر می‌کند.

بیماری کرون

بیماری کرون در بعضی افراد با مشکلات اطراف مقعد خودش را نشان می‌دهد. آبسه، فیستول، شقاق‌های مکرر و ورم‌هایی که مرتب برمی‌گردند ممکن است با التهاب روده در ارتباط باشند.

حساسیت و التهاب پوست

صابون‌های قوی، دستمال مرطوب عطردار، رطوبت زیاد و شست‌وشوی بیش‌ازحد می‌توانند پوست اطراف مقعد را تحریک کنند. در این حالت معمولاً ورم با قرمزی، خارش و سوزش پوست همراه است.

یبوست و اسهال طولانی

یبوست با افزایش فشار روی رگ‌ها و ایجاد زخم، زمینه بواسیر و شقاق را فراهم می‌کند. اسهال مکرر هم با تحریک مداوم پوست می‌تواند باعث سوزش، قرمزی و ورم اطراف مقعد شود.

آسیب به ناحیه مقعد

اصطکاک، رابطه مقعدی، واردشدن جسم خارجی یا ضربه ممکن است باعث خراش و التهاب بافت شود. ورمی که بعد از آسیب ایجاد شده و با درد شدید یا خونریزی همراه است، نیاز به بررسی دارد.

افتادگی رکتوم

گاهی چیزی که به‌عنوان ورم مقعد دیده می‌شود، درواقع بیرون‌زدگی بخشی از رکتوم است. این حالت معمولاً به شکل یک بافت قرمز یا حلقه‌ای دیده می‌شود و با بواسیر تفاوت دارد.

توده‌های مقعدی

بیشتر توده‌های این ناحیه خوش‌خیم هستند، اما برجستگی‌ای که برای مدت طولانی باقی می‌ماند، بزرگ‌تر می‌شود یا مدام خونریزی می‌کند، نباید بدون بررسی به بواسیر نسبت داده شود.

از روی ظاهر ورم به‌تنهایی نمی‌توان علت آن را مشخص کرد. محل توده، میزان درد، وجود ترشح یا خونریزی و مدت‌زمان باقی‌ماندن آن، همگی در تشخیص نقش دارند.

تشخیص ورم مقعدی

ورم مقعد همیشه یک علت مشخص ندارد. ممکن است بواسیر باعث آن شده باشد یا شقاق یا آبسه در کار باشد و گاهی هم التهاب، عفونت یا فیستول خودش را به شکل تورم نشان می‌دهد. برای همین، صرفا از روی ظاهر توده نمی‌توان فهمید مشکل دقیقا چیست.

پزشک برای تشخیص معمولا کار را با چند سؤال ساده شروع می‌کند؛ ورم از چه زمانی به وجود آمده؟ درد دارد؟ موقع دفع خون دیده می‌شود؟ ترشح، خارش یا تب هم وجود دارد؟ همین جزئیات ساده کمک می‌کنند خیلی از علت‌ها از همان ابتدای کنار گذاشته شوند.

بعد از آن ناحیه مقعد معاینه می‌شود. در بسیاری از موارد، همین معاینه اولیه برای تشخیص کافی است و برخلاف چیزی که بعضی افراد تصور می‌کنند، هر ورم یا توده‌ای به کولونوسکوپی و آزمایش‌های پیچیده نیاز ندارد.

معاینه ظاهری مقعد

اولین کاری که پزشک انجام می‌دهد، بررسی ظاهر ناحیه است. وجود توده، قرمزی، زخم، پارگی، تورم یا خروج چرک می‌تواند سرنخ خوبی درباره علت مشکل باشد.

برای مثال، بواسیر خارجی معمولا به شکل یک برجستگی کنار دهانه مقعد دیده می‌شود. شقاق بیشتر شبیه یک ترک یا زخم کوچک است و آبسه می‌تواند با تورم قرمز، گرم و دردناک خودش را نشان دهد.

البته همه مشکلات از بیرون دیده نمی‌شوند. گاهی بیمار احساس می‌کند داخل مقعد متورم شده یا هنگام دفع چیزی بیرون می‌زند، اما در ظاهر نشانه واضحی وجود ندارد. در چنین شرایطی، داخل کانال مقعد باید بررسی شود.

معاینه انگشتی مقعد

ممکن است پزشک برای بررسی قسمت داخلی مقعد، معاینه انگشتی انجام دهد. این معاینه کوتاه است و به تشخیص توده‌های داخلی، التهاب، حساسیت یا خونریزی کمک می‌کند.

طبیعی است که خیلی‌ها قبل از این معاینه استرس داشته باشند، اما معمولا خیلی سریع و بدون درد انجام می‌شود. اگر ناحیه به‌شدت دردناک باشد، پزشک شرایط را در نظر می‌گیرد و معاینه را طوری انجام می‌دهد که فشار زیادی به بیمار وارد نشود.

آنوسکوپی

اگر مشکل از بیرون مشخص نباشد، ممکن است پزشک از آنوسکوپی کمک بگیرد. آنوسکوپ وسیله‌ای کوچک و باریک است که با آن می‌توان چند سانتی‌متر ابتدایی داخل مقعد را دید.

این روش بیشتر برای بررسی بواسیر داخلی، التهاب، زخم یا محل خونریزی استفاده می‌شود. خود آنوسکوپی زمان زیادی نمی‌برد و معمولا در مطب انجام می‌شود. ممکن است کمی احساس فشار داشته باشید، اما قرار نیست خیلی طولانی و آزاردهنده باشد.

چه زمانی سیگموئیدوسکوپی یا کولونوسکوپی لازم می‌شود؟

این‌طور نیست که هر کسی با ورم مقعد به پزشک مراجعه می‌کند، مستقیم برای کولونوسکوپی فرستاده شود. بیشتر توده‌ها و ورم‌های ساده با همان معاینه و آنوسکوپی تشخیص داده می‌شوند.

کولونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی معمولا زمانی مطرح می‌شود که علائم فقط محدود به مقعد نباشند؛ برای مثال خونریزی مرتب تکرار شود، عادت دفع تغییر کرده باشد، بیمار اسهال طولانی داشته باشد یا پزشک بخواهد بخش‌های بالاتر روده را هم بررسی کند.

سابقه خانوادگی بیماری‌های روده، کم‌خونی و کاهش وزن بدون دلیل هم از مواردی هستند که پزشک را به بررسی دقیق‌تر تشویق کنند.

آیا برای تشخیص ورم مقعد آزمایش لازم است؟

در اغلب موارد نه. اگر علت ورم بواسیر، شقاق یا یک مشکل سطحی باشد، معمولا نیازی به آزمایش خون یا تصویربرداری نیست.

اما اگر تورم با تب، ترشح چرکی یا درد شدید همراه باشد، ممکن است آزمایش خون یا تصویربرداری درخواست شود. در آبسه‌های عمقی یا فیستول‌های پیچیده هم گاهی MRI یا سونوگرافی کمک می‌کند مسیر التهاب و عفونت بهتر دیده شود.

در نهایت، نوع بررسی به علائم هر فرد بستگی دارد. گاهی یک معاینه ساده جواب را مشخص می‌کند و گاهی برای پیدا کردن علت اصلی باید بررسی بیشتری انجام شود.

چه زمانی ورم مقعد خطرناک است؟

هر ورمی در ناحیه مقعد نشانه یک بیماری خطرناک نیست. مواردی مثل بواسیر یا شقاق بسیار رایج هستند و مشکل جدی ایجاد نمی‌کنند. با این‌حال، بعضی علائم را نباید به امید اینکه خودشان برطرف شوند نادیده گرفت.

اگر ورم روز به‌ روز بزرگ‌تر می‌شود، درد آن شدیدتر شده یا با تب و ترشح چرکی همراه است، احتمال وجود آبسه یا عفونت وجود دارد. آبسه معمولا به شکل یک توده دردناک، گرم و گاهی ضربان‌دار ظاهر می‌شود و ممکن است نشستن یا راه‌ رفتن را هم سخت کند.

در چنین شرایطی، استفاده از پماد یا درمان‌های خانگی معمولا مشکل اصلی را برطرف نمی‌کند و بهتر است معاینه پزشکی عقب نیفتد.

در صورت مشاهده این علائم به پزشک مراجعه کنید

اگر ورم مقعد با یکی از علائم زیر همراه است، منتظر نمانید که خود به‌ خود خوب شود:

•  درد شدید یا دردی که مدام بیشتر می‌شود
• تب، لرز یا احساس ضعف
•  خروج چرک یا ترشحات بدبو
•  قرمزی و گرمی واضح اطراف توده
• خونریزی زیاد یا تکرارشونده
• بزرگ‌شدن سریع تورم
• مشکل در نشستن، راه‌رفتن یا دفع مدفوع
• باقی‌ماندن توده برای چند هفته
• تغییر شکل زخم یا بهبود پیدا نکردن آن

چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟

اگر خونریزی شدید است، بند نمی‌آید یا با سرگیجه، ضعف و بی‌حالی همراه شده، مراجعه فوری لازم است. تب بالا همراه با درد و تورم شدید هم می‌تواند نشانه گسترش عفونت باشد و نباید درمان آن را به تعویق انداخت.

همچنین اگر فرد دیابت دارد، سیستم ایمنی او ضعیف است یا داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کند، عفونت‌های این ناحیه می‌توانند سریع‌تر پیشرفت کنند. در این افراد حتی یک ورم به‌ظاهر ساده هم بهتر است زودتر بررسی شود.

آیا ورم مقعد می‌تواند نشانه سرطان باشد؟

در بیشتر موارد، ورم مقعد به دلیل مشکلات شایعی مثل بواسیر، شقاق یا آبسه ایجاد می‌شود و ربطی به سرطان ندارد. بااین‌حال، توده‌ای که برای مدت طولانی باقی می‌ماند، بزرگ‌تر می‌شود، خونریزی می‌کند یا به شکل یک زخم بهبود نیافته دیده می‌شود، نیاز به بررسی دارد.

هدف از مراجعه به پزشک این نیست که از همان ابتدا به بدترین احتمال فکر کنیم؛ هدف این است که علت واقعی مشخص شود و درمان مناسب عقب نیفتد.

اگر چند روز از ایجاد ورم گذشته و هیچ تغییری نکرده یا علائم آن شدیدتر شده است، بهتر است به‌جای امتحان‌کردن چند پماد مختلف، ناحیه معاینه شود. بسیاری از مشکلات مقعدی وقتی زود تشخیص داده شوند، درمان ساده‌تری دارند.

درمان ورم مقعدی

روش درمان ورم مقعدی بسته به شدت و علت آن متفاوت است. در موارد خفیف، استفاده از داروهای ضدالتهابی و آنتی بیوتیک ها ممکن است کافی باشد. همچنین، داروهای مسکن برای کاهش درد و درد مقعدی تجویز می شوند که به بهبود علائم کمک می کنند. یکی از روش های موثر درمانی برای کاهش التهاب و تسریع بهبودی، درمان لیزری است که به دلیل عدم عوارض جانبی شدید، به عنوان یک روش موثر شناخته شده است.

در برخی موارد، استفاده از کرم ها و پمادهای موضعی نیز می تواند به تسکین علائم کمک کند. ورم مقعد در موارد شدیدتر ممکن است نیازمند درمان های پیشرفته تری مانند جراحی باشد، به ویژه اگر با مشکلاتی مانند هموروئید یا آبسه همراه باشد. انتخاب روش درمانی مناسب با تشخیص پزشک و بر اساس شدت و علت ورم صورت می گیرد.

توجه به درمان به موقع این عارضه و علائم التهاب‌مقعدی می تواند از پیشرفت علائم جلوگیری کند و به بهبود سریع تر کمک نماید. در صورتی که این عارضه به درستی مدیریت نشود، ممکن است به مشکلات جدی تری مانند سوزش مقعد و عفونت های عمیق تر منجر شود. از این رو، مشاوره با پزشک و انتخاب روش درمانی مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است.

درمان خانگی ورم مقعدی

• اصلاح رژیم غذایی و خوردن غذاهای پر فیبر مانند میوه ها، سبزیجات و غلات کامل می تواند مدفوع را نرم کرده و به جلوگیری از یبوست کمک کند.
• نوشیدن مقدار کافی آب نیز می تواند به نرم و منظم نگه داشتن مدفوع کمک کند، نوشیدن مایعات به اندازه کافی میتواند به تنظیم دستگاه گوارش کمک کند.
• ورزش و داشتن فعالیت می تواند به پیشگیری از یبوست و کاهش فشار روی رگ هایی که منجر به هموروئید می شود کمک کند و از دست دادن وزن اضافی می تواند فشار اضافی روی ناحیه مقعدی را کاهش دهد.
• نشستن طولانی و زور زدن می تواند فشار را در وریدهای راست روده و مقعد افزایش دهد و منجر به توده بواسیر باد کرده شود.
• داشتن رابطه جنسی ایمن و انجام آزمایشات منظم و استفاده از کاندوم می تواند از عفونت های مقاربتی که باعث عفونت یا آبسه در ناحیه مقعدی شود ، جلوگیری کند.

پماد برای ورم مقعدی

پماد برای ورم مقعدی یکی از روش های درمانی موثر برای کاهش التهاب و تسکین درد است. پمادهای حاوی مواد ضدالتهابی و تسکین دهنده، به ویژه در مواردی که ورم مقعد ناشی از بیماری هموروئید یا عفونت است، می توانند تاثیر قابل توجهی در کاهش علائم داشته باشند. انتخاب پماد مناسب باید با مشورت پزشک صورت گیرد تا از بروز عوارض جانبی جلوگیری شود.

برخی از پماد های ورم‌ مقعد حاوی ترکیبات گیاهی هستند که به تسکین درد مقعدی کمک کرده و از ایجاد زخم و آسیب به بافت های مقعد جلوگیری می کنند. استفاده از پمادهای حاوی عصاره بابونه، آلوئه ورا و فندق جادوگر می تواند به کاهش التهاب و بهبود علائم کمک کند. این پمادها همچنین باعث رطوبت رسانی به ناحیه مقعد شده و از بروز سوزش و خشکی جلوگیری می کنند.

در موارد شدیدتر ورم مقعد، پمادهای حاوی ترکیبات قوی تر تجویز می شوند که به کاهش التهاب عمیق تر کمک کرده و از پیشرفت علائم جلوگیری می کنند. استفاده صحیح و منظم از پمادهای موضعی به عنوان بخشی از درمان جامع، تاثیر زیادی در بهبود سریع تر ورم‌مقعد دارد.

جدول معرفی انواع پماد برای ورم مقعدی

داروی ورم مقعدی

درمان با داروی ورم مقعدی معمولا شامل داروهای ضدالتهابی و مسکن ها است که به کاهش التهاب و تسکین علائم کمک می کنند. بسته به شدت ورم مقعد و علت آن، پزشک ممکن است آنتی بیوتیک ها را نیز برای کنترل عفونت تجویز کند. داروهای مسکن مانند ایبوپروفن و پاراستامول، به کاهش درد مقعدی کمک کرده و التهاب ناحیه را کاهش می دهند.

آنتی بیوتیک ها معمولا در مواردی که این عارضه ناشی از عفونت های باکتریایی باشد، تجویز می شوند. این داروها به از بین بردن عفونت و جلوگیری از گسترش التهاب کمک می کنند. برخی داروهای ضدالتهاب نیز برای کاهش ورم و جلوگیری از آسیب بیشتر به بافت های مقعد استفاده می شوند. این داروها به کنترل التهاب و کاهش علائم کمک می کنند و به تسریع فرآیند بهبودی منجر می شوند.

در موارد خاص که ورم مقعد ناشی از بیماری های گوارشی یا عفونت های جدی تر است، پزشک ممکن است داروهای ضدباکتری یا ضدویروسی تجویز کند. درمان به موقع ورم‌مقعدی با داروهای مناسب می تواند از پیشرفت علائم جلوگیری کند و به بازگشت سریع تر به زندگی روزمره کمک کند. همچنین، مشاوره با پزشک برای تعیین دوز و نوع داروها اهمیت دارد تا از عوارض جانبی ناخواسته پیشگیری شود.

آیا ورم مقعد با لیزر درمان می‌شود؟

خود ورم با لیزر درمان نمی‌شود؛ باید دید چه چیزی باعث آن شده است. اگر تورم به‌دلیل بواسیر، شقاق یا فیستول باشد، ممکن است لیزر یکی از روش‌های درمانی باشد. اما در مشکلاتی مثل التهاب پوستی، عفونت یا آبسه، مسیر درمان متفاوت است.

پس انتخاب لیزر بیشتر از اینکه به اندازه ورم بستگی داشته باشد، به علت اصلی آن مربوط می‌شود. بعد از معاینه مشخص می‌شود که لیزر برای فرد مناسب است یا باید از دارو، تخلیه عفونت یا روش دیگری استفاده کرد.

چه زمانی ورم مقعد به جراحی نیاز دارد؟

بیشتر ورم‌های ساده مقعدی به جراحی نیاز ندارند. اما اگر علت تورم آبسه، فیستول، بواسیر شدید یا یک توده ماندگار باشد، ممکن است درمان جراحی مطرح شود.

برای مثال، آبسه‌ای که داخل آن چرک جمع شده معمولاً باید تخلیه شود. فیستول هم در بسیاری از موارد بدون درمان تخصصی از بین نمی‌رود. بعضی بواسیرهای بزرگ یا بیرون‌زده نیز وقتی با روش‌های ساده بهتر نمی‌شوند، به درمان جراحی نیاز پیدا می‌کنند.

تصمیم برای جراحی بعد از مشخص‌شدن علت ورم گرفته می‌شود. به همین دلیل، نباید صرفاً از روی درد یا ظاهر توده درباره نوع درمان تصمیم گرفت.

جمع بندی

همانطور که بررسی شد، ورم مقعدی یک علامت مهم است که می‌تواند از مشکلات ساده تا بیماری‌های جدی نشأت بگیرد. درمان این عارضه بسته به علت اصلی آن متفاوت بوده و شامل روش‌های خانگی، داروها و پمادهای موضعی است. تشخیص صحیح علت تورم، کلید اصلی انتخاب بهترین رویکرد درمانی محسوب می‌شود. توجه به علائم و اقدام به موقع برای درمان، از پیشرفت بیماری و بروز عوارض دردناک جلوگیری می‌کند. در نهایت، مدیریت صحیح این مشکل به بهبود کیفیت زندگی و حفظ سلامت فرد کمک شایانی می‌نماید.

یکی از شایع‌ترین دلایل ورم مقعد، بیماری هموروئید یا بواسیر است. این عارضه در صورت مزمن شدن، با درد و خونریزی همراه بوده و نیازمند درمان تخصصی است تا به طور کامل ریشه‌کن شود. اگر از علائم بواسیر رنج می‌برید، کلینیک پیکاطب به عنوان مرکز تخصصی درمان هموروئید، بهترین گزینه برای شماست. ما با استفاده از روش‌های مدرن و کم‌تهاجمی، به شما کمک می‌کنیم تا برای همیشه با این مشکل خداحافظی کنید. برای دریافت مشاوره و شروع فرآیند درمان با متخصصان پیکاطب در ارتباط باشید.